Hatırlatma: Çince dilbilgisinin oldukça basit bir grameri vardır: cinsiyet (eril/dişil) yok, sayı (tekil/çoğul) yok, çekim yok: tüm kelimeler değişmez. Bu yüzden kelimelerin konumu çok önemlidir ve mantıklı bir sırayı takip eder.
Çince'de olumsuz cümle
Bir cümleyi olumsuz yapmak için, fiilin önüne 不 olumsuzluk eki getirilir:
我不好。 İyi değilim.
DİKKAT
不 bir zarftır ve Çince'de zarflar her zaman fiilin önüne gelir.
Olumsuz bir cümle olduğu için fiil sıfatı karşılaştırma belirtmez. Bu yüzden 很 zarfını eklemeye gerek yoktur.
Olumsuz cümlenin yapısını tekrar hatırlayalım:
Diyalogdan alınan örnekler:
我不好！ İyi değilim!
我不高兴。 Mutlu değilim.
不 tonu hakkında not
不 genellikle 4. ton olarak şeklinde telaffuz edilir. Ancak başka bir 4. tonun ardından geldiğinde 2. tona dönüşür: .
Örnek: 不客气 şeklinde telaffuz edilir (bù kèqi değil).
呢 soru eki
呢 eki, yeni sorulan bir soruya atıfta bulunmak için kullanılır. Genellikle bir soru zamiri veya isimden sonra gelir ve aynı soruyu karşımızdakine yöneltir.
Diyalogdan alınan örnek:
你好吗？ İyi misin?
我很好，你呢？ İyi gidiyorum, ya sen?
我不好。 İyi değilim.
DİKKAT
呢 tam bir cümlenin ardından değil, sadece bir kelimenin (zamir, isim vb.) ardından gelir. Eğer bir cümlenin ardından gelirse farklı bir anlam kazanır (örneğin "devam ediyor" anlamı), bu konuyu ilerideki derslerde daha ayrıntılı göreceğiz.
你呢？ ✓ Ya sen?
你好吗呢？ ✗ (yanlış)
Soyadı ve unvanın yeri
Çince'de birine saygılı bir şekilde hitap ederken, soyadını ardından unvanını kullanırsınız. Bu, "Monsieur Dupont" (unvan + soyad) şeklinde kullanılan Fransızca'nın tersidir.
Diyalogdan alınan örnekler:
白女士 Bai Hanım (Nǚshì Bái değil)
李先生 Li Bey (Xiānsheng Lǐ değil)
En yaygın saygılı unvanlar:
- 先生 : Beyefendi
- 女士 : Hanımefendi
Not
Bu kural mesleki ve hiyerarşik unvanlar için de geçerlidir. Örneğin 王老师 "Öğretmen Wang" denir (ilerideki derslerde göreceğiz). Çince'de soyadı her zaman ilk sırada gelir, saygılı unvanlar veya mesleki unvanlar için de aynı kural geçerlidir.
Memnuniyet ifade etmek: 很高兴认识你
Birine tanışmaktan memnuniyet duyulduğunu ifade etmek için sıfat fiil 高兴 "mutlu olmak" ve fiil 认识 "tanımak, tanışmak" kullanılır.
Cümledeki kelime sırasına göre iki farklı şekilde ifade edilebilir:
1. Klasik yapı
Örnek: 很高兴认识你。 Tanıştığımıza memnun oldum.
Bu yapıda özne (我) genellikle gizlenir çünkü bağlam açıktır. Tam cümle 我很高兴认识你。 olur.
2. Ters yapı (vurgulu)
Diyalogdan alınan örnek:
认识李先生，我也很高兴。 Li Bey ile tanışmak beni de çok mutlu etti.
Bu yapıda "birini tanımak" (认识 + kişi) cümle başına alınır ve vurgulanır. Fransızcada "Sizinle tanışmak beni de çok mutlu etti" cümlesine benzer.
Akılda tutulması gerekenler
Diyalogdaki örnekte 也 "de" zarfının kullanımına dikkat edin: 认识李先生，我也很高兴。 Zarf 也 her zaman fiilin (burada 高兴) ya da fiili öncelenen başka bir zarfın (burada 很) önüne gelir. 1. derste gördüğümüz kural geçerlidir: bir zarf her zaman fiilin önüne gelir.
Diyalogdaki iki yapının özeti:
很高兴认识你。白女士。 Sizi tanımaktan memnun oldum, Bai Hanım.
认识李先生，我也很高兴。 Li Bey ile tanışmak beni de çok mutlu etti.
