Κεφάλαιο 72 του Λάο Τσε

Παλιότερα, όπως λέει ο 焦竑 Jiāo Hóng, η λέξη 威 wēi (δηλαδή « μεγαλειότητα ») και η λέξη 畏 wèi « φόβος » χρησιμοποιούνταν ανταλλάξιμες (βλ. Λεξικό Κανγκ Σι) κυριολεκτικά: « Όταν οι άνθρωποι δεν φοβούνται αυτό που πρέπει να φοβούνται, τότε έρχεται αυτό που είναι πολύ φοβερό ».

E: Οι λέξεις « πράγματα που πρέπει να φοβάται κανείς » αναφέρονται « στις ασθένειες, τις καταστροφές, τις συμφορές ». Οι λέξεις « πολύ φοβερό πράγμα » αναφέρονται στον θάνατο.

Στη διάρκεια της ζωής, ο λαός δεν ξέρει να φοβάται αυτό που πρέπει να φοβάται· αφήνει τον εαυτό του να ακολουθεί τις επιθυμίες του και να κινείται με βάση τις παθήσεις του, νομίζοντας ότι δεν έχει σημασία (κυριολεκτικά: « ότι δεν βλάπτει »). Σύντομα τα ελαττώματά του συσσωρεύονται τόσο πολύ που δεν μπορεί να τα κρύψει, τα εγκλήματά του επιδεινώνονται τόσο πολύ που δεν μπορεί να ξεφύγει από αυτά, και τότε έρχεται το πολύ φοβερό πράγμα, δηλαδή ο θάνατος.

E: Το σπίτι σας είναι μερικές φορές χαμηλό, μερικές φορές ψηλό· μπορείτε να ευχαριστείστε τόσο στο ένα όσο και στο άλλο. Φροντίστε να μην βλέπετε το σπίτι σας πολύ μικρό και στενό, σαν να δεν μπορεί να σας χωρέσει.

E: Τα μέσα σας για να ζήσετε θα είναι μερικές φορές άφθονα, μερικές φορές περιορισμένα. Και στις δύο περιπτώσεις μπορούν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες σας. Φροντίστε να μην αισθάνεστε αποστροφή για αυτά, σαν να είναι άξια σας.

Ibid. Ο Laozi εκφράζεται έτσι για να ξυπνήσει τον λαό, να τον ενθαρρύνει να ευχαριστείται την φτώχεια, να ανέχεται την τύχη του και να είναι ευτυχισμένος στη γη. Ακόμη περισσότερο οι βασιλείς, οι πρίγκιπες, οι υπουργοί, οι άρχοντες που έχουν μεγάλα εισοδήματα και κατοικούν σε μεγαλόπρεπα σπίτια, πρέπει (να ικανοποιούνται με την τύχη τους και) να προστατεύονται από αυτές τις ανεξάντλητες επιθυμίες που αυξάνονται σαν τα νερά ενός ποταμού.

苏辙 Sū Zhé: Κυριολεκτικά: « Μόλις δεν αισθάνομαι αποστροφή για τη ζωή, καταλαβαίνω ότι η ζωή δεν έχει τίποτα που να προκαλεί αποστροφή ».

E: Οι κοινόι άνθρωποι είναι δυσαρεστημένοι με την τύχη τους και θέλουν να πλουτίσουν συνεχώς. Τότε αναζητούν το κέρδος και λαμβάνουν βλάβη· αναζητούν την ειρήνη και βρίσκουν τον κίνδυνο. Πρώτα η κατάστασή τους δεν ήταν κακή, αλλά τώρα έχει γίνει απωθητική. Αυτός που δεν αισθάνεται αποστροφή για την τύχη του, που ξέρει να ικανοποιείται και δεν επιθυμεί τίποτα, μένει, μέχρι το τέλος της ζωής του, μακριά από τον κίνδυνο και τη συμφορά. Γι' αυτό η τύχη του δεν έχει τίποτα που να προκαλεί αποστροφή.

刘骏 Liú Jùn: Αν δεν βλέπω το σπίτι μου πολύ στενό, είναι επειδή έχω απελευθερωθεί από το σώμα μου· αν δεν αισθάνομαι αποστροφή για την τύχη μου (κυριολεκτικά: « για τη ζωή μου »), είναι επειδή έχω απελευθερωθεί από το υλικό μέρος της ζωής για να ζήσω μόνο με το εσωτερικό μέρος της. Γι' αυτό ο λαός μιμείται το παράδειγμά μου και δεν αισθάνεται αποστροφή για την τύχη του. Βλέπουμε ότι αυτός ο σχολιαστής αναφέρει τις λέξεις 不厌 bù yàn στον λαό και τις μεταφράζει ως « να μην αισθάνεται αποστροφή », ενώ ο 苏辙 Sū Zhé τις εξηγεί ως « να μην έχει τίποτα που προκαλεί αποστροφή ».

Αν υιοθετήσουμε την ερμηνεία του 刘骏 Liú Jùn, θα έπρεπε να μεταφράσουμε: « Δεν αισθάνομαι αποστροφή για την τύχη μου, γι' αυτό (ο λαός) δεν αισθάνεται αποστροφή (για την τύχη του) ».

E: Από την αρχή, η φύση της κατάστασής μας είναι καθορισμένη (από τον ουρανό). Οι κοινόι άνθρωποι δεν καταλαβαίνουν τη μοίρα τους, γι' αυτό αισθάνονται αποστροφή για την τύχη τους. Μόνο ο Άγιος γνωρίζει την κατάσταση του και αποδέχεται με υποταγή τη μοίρα που του στέλνει ο ουρανός· δεν κάνει αυτοσυγκρισία, δεν έχει καμία επιθυμία για τα εξωτερικά πράγματα και βρίσκεται σε αφθονία. Οι κοινόι άνθρωποι δεν ευχαριστούνται στο σπίτι τους και το βλέπουν στενό. Αλλά ο Άγιος « αγαπά την κατοικία του » και ευχαριστείται σε οποιοδήποτε μέρος. Δεν μεγαλώνει στα μάτια του· δεν σκέφτεται να εγκαταλείψει την απομόνωσή του για να αναλάβει καθήκοντα.

刘骏 Liú Jùn: Δεν εκθέτει αυτό που ξέρει για να το δείξει στους άλλους ανθρώπους.

E έχει αναφερθεί στις λέξεις 自爱 zì ài (κυριολεκτικά « να αγαπά τον εαυτό του ») στην αγάπη που έχει ο σοφός για την ταπεινή κατοικία του· άλλοι ερμηνευτές, για παράδειγμα ο A και ο 董思靖 Dǒng Sījìng, που ακολούθησα, πιστεύουν ότι οι λέξεις 自爱 zì ài σημαίνουν 自爱其精神 zì ài qì jīngshén, κυριολεκτικά « είναι τσιγκούνης με το σώμα του », δηλαδή « φροντίζει τα ζωτικά πνεύματα του και, για να μην τα καταναλώσει, εγκαταλείπει τις παθήσεις ».

尹文子 Yǐn Wénzǐ: Αν εκτιμούσε τον εαυτό του, θα περιφρονούσε τα πλάσματα.

A: Απορρίπτει να εκθέσει την ομορφιά της αρετής του και να ανυψωθεί για να αποκτήσει, στον κόσμο, τιμές ή δόξα.

E: Δίνει το παράδειγμα των ανθρώπων που αισθάνονται στενόχωρημα και αισθάνονται αποστροφή για την τύχη τους, και υιοθετεί την τέχνη να περιορίζεται και να ικανοποιείται από τον εαυτό του.