Rozdział 6 Sunzi

孙Sūn子zǐ曰yuē：凡fán先xiān处chǔ战zhàn地dì而ér待dài敌dí者zhě佚yì，后hòu处chǔ战zhàn地dì而ér趋qū战zhàn者zhě劳láo。故gù善shàn战zhàn者zhě，致zhì人rén而ér不bù致zhì于yú人rén。能néng使shǐ敌dí人rén自zì至zhì者zhě，利lì之zhī也yě；能néng使shǐ敌dí人rén不bù得dé至zhì者zhě，害hài之zhī也yě。故gù敌dí佚yì能néng劳láo之zhī，饱bǎo能néng饥jī之zhī，安ān能néng动dòng之zhī。

Sunzi mówi: Ten, kto pierwszy zajmuje pole bitwy i czeka na wroga, jest wypoczęty; ten, kto przychodzi później i musi się spieszyć do walki, jest zmęczony. Dobry strateg odciąga wroga do siebie i nie pozwala, by sam został do niego przyciągnięty. Wie, jak zmusić wroga do ataku, oferując mu korzyść, i jak zapobiec jego atakowi, stwarzając mu przeszkody. Dlatego, jeśli jest wypoczęty, może zmęczyć wroga; jeśli jest nasycony, może sprowokować głód wroga; jeśli jest bezpieczny, może zmusić wroga do ruchu.

出chū其qí所suǒ必bì趋qū，趋qū其qí所suǒ不bù意yì。行xíng千qiān里lǐ而ér不bù劳láo者zhě，行xíng于yú无wú人rén之zhī地dì也yě；攻gōng而ér必bì取qǔ者zhě，攻gōng其qí所suǒ不bù守shǒu也yě；守shǒu而ér必bì固gù者zhě，守shǒu其qí所suǒ必bì攻gōng也yě。故gù善shàn攻gōng者zhě，敌dí不bù知zhī其qí所suǒ守shǒu；善shàn守shǒu者zhě，敌dí不bù知zhī其qí所suǒ攻gōng。微wēi乎hū微wēi乎hū，至zhì于yú无wú形xíng；神shén乎hū神shén乎hū，至zhì于yú无wú声shēng，故gù能néng为wéi敌dí之zhī司sī命mìng。

Atakuj tam, gdzie wrogowi trzeba będzie pomóc, i stawiaj wysiłki tam, gdzie się tego nie spodziewa. Maszeruj tysiąc li bez zmęczenia, marszując po terenie bez wroga. Atakuj i zajmij pewnie cel, atakując punkt niebroniony. Broniąc się i trzymając pewnie pozycję, bronisz punktu, który wrog będzie musiał zaatakować. Dobry atakujący ukrywa swoje punkty obrony; dobry obrońca ukrywa swoje punkty ataku. Subtelna taktyka może stać się niewidoczna; tajemnicza taktyka może stać się cicha. Dlatego można stać się panem losu wroga.

进jìn而ér不bù可kě御yù者zhě，冲chōng其qí虚xū也yě；退tuì而ér不bù可kě追zhuī者zhě，速sù而ér不bù可kě及jí也yě。故gù我wǒ欲yù战zhàn，敌dí虽suī高gāo垒lěi深shēn沟gōu，不bù得dé不bù与yǔ我wǒ战zhàn者zhě，攻gōng其qí所suǒ必bì救jiù也yě；我wǒ不bù欲yù战zhàn，虽suī画huà地dì而ér守shǒu之zhī，敌dí不bù得dé与yǔ我wǒ战zhàn者zhě，乖guāi其qí所suǒ之zhī也yě。

Jeśli chcę walczyć, nawet jeśli wrog ma wysokie wały i głębokie rowy, nie będzie mógł uniknąć walki, ponieważ zaatakuję punkt, który będzie musiał ratować. Jeśli nie chcę walczyć, nawet jeśli narysuję linię na ziemi, aby się bronić, wrog nie będzie mógł mnie zmusić do walki, ponieważ odprowadzę jego zamiar.

故gù形xíng人rén而ér我wǒ无wú形xíng，则zé我wǒ专zhuān而ér敌dí分fēn。我wǒ专zhuān为wéi一yī，敌dí分fēn为wéi十shí，是shì以yǐ十shí攻gōng其qí一yī也yě。则zé我wǒ众zhòng敌dí寡guǎ，能néng以yǐ众zhòng击jī寡guǎ者zhě，则zé吾wú之zhī所suǒ与yǔ战zhàn者zhě约yuē矣yǐ。吾wú所suǒ与yǔ战zhàn之zhī地dì不bù可kě知zhī，不bù可kě知zhī则zé敌dí所suǒ备bèi者zhě多duō，敌dí所suǒ备bèi者zhě多duō，则zé吾wú所suǒ与yǔ战zhàn者zhě寡guǎ矣yǐ。故gù备bèi前qián则zé后hòu寡guǎ，备bèi后hòu则zé前qián寡guǎ，备bèi左zuǒ则zé右yòu寡guǎ，备bèi右yòu则zé左zuǒ寡guǎ，无wú所suǒ不bù备bèi，则zé无wú所suǒ不bù寡guǎ。寡guǎ者zhě，备bèi人rén者zhě也yě；众zhòng者zhě，使shǐ人rén备bèi己jǐ者zhě也yě。

Jeśli pokażę formę wrogowi, a sam pozostanę bez formy, mogę skoncentrować swoje siły, podczas gdy wrog rozproszy swoje. Jeśli jestem skoncentrowany w jednym punkcie, a wrog jest rozproszony w dziesięciu, mogę zaatakować jeden z jego punktów dziesięcioma moimi. Dlatego jestem liczny tam, gdzie wrog jest słaby. Jeśli wrog nie wie, gdzie będę walczył, musi przygotować się na wszystkich frontach, a im bardziej się przygotuje, tym mniej sił będzie miał tam, gdzie będziemy walczyć. Jeśli wzmocni swój przedni front, jego tylny front będzie słaby; jeśli wzmocni swój tylny front, jego przedni front będzie słaby; jeśli wzmocni swoją lewą stronę, jego prawa strona będzie słaba; jeśli wzmocni swoją prawą stronę, jego lewa strona będzie słaba. Jeśli przygotuje się wszędzie, będzie słaby wszędzie. Być słabym to przygotować się do wroga; być liczny to zmusić wroga do przygotowania się do nas.

故gù知zhī战zhàn之zhī地dì，知zhī战zhàn之zhī日rì，则zé可kě千qiān里lǐ而ér会huì战zhàn；不bù知zhī战zhàn之zhī地dì，不bù知zhī战zhàn日rì，则zé左zuǒ不bù能néng救jiù右yòu，右yòu不bù能néng救jiù左zuǒ，前qián不bù能néng救jiù后hòu，后hòu不bù能néng救jiù前qián，而ér况kuàng远yuǎn者zhě数shù十shí里lǐ，近jìn者zhě数shù里lǐ乎hū？以yǐ吾wú度dù之zhī，越Yuè人rén之zhī兵bīng虽suī多duō，亦yì奚xī益yì于yú胜shèng哉zāi？故gù曰yuē：胜shèng可kě为wéi也yě。敌dí虽suī众zhòng，可kě使shǐ无wú斗dòu。

Jeśli znam miejsce i dzień bitwy, mogę przemieścić się tysiąc li, aby do niej dołączyć. Jeśli nie znam miejsca ani dnia bitwy, to lewa strona nie będzie mogła pomóc prawej, prawa nie będzie mogła pomóc lewej, przednia nie będzie mogła pomóc tylnej, a tylna nie będzie mogła pomóc przedniej, a co dopiero jeśli odległości wynoszą kilkadziesiąt li. Według mojej oceny, nawet jeśli wojska Yue są liczne, do czego to jest dobre dla zwycięstwa? Dlatego mówię: zwycięstwo można stworzyć. Nawet jeśli wrog jest liczny, można go zmusić do niewalczenia.

故gù策cè之zhī而ér知zhī得dé失shī之zhī计jì，候hòu之zhī而ér知zhī动dòng静jìng之zhī理lǐ，形xíng之zhī而ér知zhī死sǐ生shēng之zhī地dì，角jué之zhī而ér知zhī有yǒu余yú不bù足zú之zhī处chù。故gù形xíng兵bīng之zhī极jí，至zhì于yú无wú形xíng。无wú形xíng则zé深shēn间jiàn不bù能néng窥kuī，智zhì者zhě不bù能néng谋móu。因yīn形xíng而ér措cuò胜shèng于yú众zhòng，众zhòng不bù能néng知zhī。人rén皆jiē知zhī我wǒ所suǒ以yǐ胜shèng之zhī形xíng，而ér莫mò知zhī吾wú所suǒ以yǐ制zhì胜shèng之zhī形xíng。故gù其qí战zhàn胜shèng不bù复fù，而ér应yìng形xíng于yú无wú穷qióng。

Analizując plany wroga, mogę odkryć jego siły i słabości; obserwując jego ruchy, mogę zrozumieć jego zamiar; używając sztuczek, mogę odkryć miejsca śmierci i słabe punkty. Najwyższym osiągnięciem sztuki wojennej jest brak formy. Bez formy nawet najbardziej sprawny szpieg nie może nic odkryć, a najbardziej inteligentny strateg nie może nic zaplanować. Stwarzam zwycięstwo w zależności od sytuacji wroga, tak że nikt nie rozumie, jak mogłem wygrać. Wszyscy widzą formę, którą użyłem do zwycięstwa, ale nikt nie zna formy, która mi to zapewniła. Dlatego moje zwycięstwa nigdy się nie powtarzają i dostosowują się do nieskończenie wielu sytuacji.

夫fú兵bīng形xíng象xiàng水shuǐ，水shuǐ之zhī行xíng避bì高gāo而ér趋qū下xià，兵bīng之zhī形xíng避bì实shí而ér击jī虚xū；水shuǐ因yīn地dì而ér制zhì流liú，兵bīng因yīn敌dí而ér制zhì胜shèng。故gù兵bīng无wú常cháng势shì，水shuǐ无wú常cháng形xíng。能néng因yīn敌dí变biàn化huà而ér取qǔ胜shèng者zhě，谓wèi之zhī神shén。故gù五wǔ行xíng无wú常cháng胜shèng，四sì时shí无wú常cháng位wèi，日rì有yǒu短duǎn长cháng，月yuè有yǒu死sǐ生shēng。

Strategia wojskowa jest jak woda: woda płynie, unika wysokich miejsc i spieszy się ku dolinom; strategia wojskowa unika silnych punktów wroga i atakuje jego słabe punkty. Jak woda dostosowuje się do terenu, aby określić swój bieg, tak strategia wojskowa dostosowuje się do wroga, aby osiągnąć zwycięstwo. Dlatego nie ma stałej formacji wojskowej, jak nie ma stałej formy wody. Ten, kto potrafi dostosować się do zmian wroga i osiągnąć zwycięstwo, nazywany jest geniuszem. Pięć elementów nie ma stałego zwycięstwa, cztery pory roku nie mają stałej pozycji, dni mają różną długość, a księżyc ma swoje fazy wzrostu i zmierzchu.