Bu bölümde, nesneleri, insanları ve durumları belirtmek, tanımlamak ve sorgulamak için gerekli olan işaret zamirleri, sınıflandırıcılar ve diğer temel dilbilgisi unsurlarını ele alıyoruz.
İşaret zamirleri 这 ve 那
Çince’nin temel işaret zamirleri ikidir:
那 = o, şu (uzak)
这, konuşmacıya yakın olan şeyleri belirtir (Fransızcada “ce”, “cici”, “bunlar” gibi), 那 ise uzak olanları belirtir (Fransızcada “ce”, “cela”, “şunlar” gibi).
Bir isimle birlikte kullanıldıklarında, mutlaka bir sınıflandırıcı (ölçü sözcüğü) ile kullanılmalıdır:
这本书 — bu kitap (yakın)
那件衣服 — o giysi (uzak)
Ayrıca yalnızca özne olarak da kullanılabilirler:
这是我的。 — Bu benim.
那不是我的。 — O benim değil.
DİKKAT
Çince’de 这书 (sınıflandırıcı olmadan) denmez. İşaret zamiriyle isim arasında mutlaka bir sınıflandırıcı bulunmalıdır: 这本书. Sınıflandırıcı yalnızca işaret zamiri tek başına kullanıldığında kullanılmaz: 这是我的。
Yer belirten 这儿 ve 那儿
İşaret zamirlerine 儿 ekinin eklenmesiyle yer bildiren sözcükler elde edilir:
那儿 = orada
Diyalogdan örnekler:
那儿有很多书。 — Orada çok kitap var.
这儿还有很多书。 — Burada da hâlâ çok kitap var.
些 sınıflandırıcısı ve kombinasyonları
些 “bazıları, birkaç tane” anlamına gelir ve asla tek başına kullanılmaz. Farklı ifadeler oluşturmak için diğer sözcüklerle birleşir:
一些 — birkaç tane, biraz (belirsiz miktar)
这些 — bunlar, bu… (çoğul yakın)
那些 — şunlar, o… (çoğul uzak)
哪些 — hangileri? (çoğul soru)
有些 — bazıları, birkaç tane (bir kümeden)
Örnekler:
那些书不是我的。 — O kitaplar benim değil.
还有一些是哥哥的。 — Birkaç tane de kardeşiminkiler var.
有些东西是我的。 — Bazı şeyler benimdir.
Not: 这本 ya da 那件nin aksine, 些 ile yapılan kombinasyonlar doğrudan isimden önce kullanılır ve başka bir sınıflandırıcı gerektirmez: 这些书 (ör. 这些本书 değil).
本 ve 件 sınıflandırıcıları
Hatırlatma: Çince’de bir sayı ya da işaret zamirini doğrudan bir isimden önce kullanamazsınız. Mutlaka bir sınıflandırıcı (ölçü sözcüğü) kullanmalısınız.
Bu bölümde iki yeni sınıflandırıcı öğreniyoruz:
本 — kitaplar, defterler, dergiler (ciltli olan her şey) için:
这本书 — bu kitap
这一本是我的。 — Bu cilt benimdir.
件 — giysiler (çoğunlukla üst beden), eşyalar, olaylar için:
那几件衣服都是我的。 — O birkaç giysi hepsi benimdir.
你认不认识这件衣服？ — Bu giysiyi tanıyor musun?
Hatırlatma: Genel sınıflandırıcı 个 , zaten öğrendiğimiz gibi, çoğu durumda konuşma dilinde diğer sınıflandırıcıların yerine kullanılabilir, ancak spesifik sınıflandırıcıyı bildiğinizde onu kullanmanız tercih edilir.
还 zarfı: “hâlâ, ayrıca”
还 , “hâlâ, ayrıca, ayrıca da” anlamına gelen bir zarftır. Tüm Çince zarflarda olduğu gibi, fiilden önce yer alır.
Örnekler:
这儿还有很多书。 — Burada hâlâ çok kitap var.
还有一些是哥哥的。 — Bir de kardeşimin olan birkaç tane daha var.
也 (de, da) ile karıştırılmamalıdır: 也, farklı bir özne için aynı eylemi tekrar eder (“ben de”), 还 ise ek bir unsur ekler (“ayrıca, hâlâ var…”).
几 “birkaç tane” için
几 ’nin “kaç tane?” sorusu sormak için kullanıldığını görmüştük. Fakat olumlu cümlelerde 几, “birkaç tane” (belirsiz küçük sayı) anlamına da gelir.
Örnek:
那几件衣服都是我的。 — O birkaç tane giysi hepsi benimdir.
Not: 几 her zaman bir sınıflandırıcıyla kullanılır: 几件, 几本, 几个 vb.
İki heceli fiillerde alternatif soru yapısı
Daha önce tek heceli fiillerle (ör. 是不是 ) alternatif soru yapısını görmüştük. Peki iki heceli fiillerde nasıl yapılır?
认识 (tanımak) gibi iki heceli bir fiilde, yalnızca ilk hece tekrarlanır:
认不认识
Diyalogdan örnek:
你认不认识这件衣服？ — Bu giysiyi tanıyor musun?
Diğer iki heceli fiillerle ilgili örnekler:
你喜不喜欢？ — Hoşlanır mısın?
你高不高兴？ — Mutlu musun?
有的 kullanımı
有的 , “bazıları, kimileri” anlamına gelir ve bir kümenin bir kısmını belirtmek için kullanılır. Genellikle başka bir 有的 ya da farklı bir ifadeyle birlikte kullanılarak çeşitliliği vurgular:
有的是我的，还有一些是哥哥的。
Bazıları benim, diğerleri kardeşimindir.
有的 cümlede özne olarak kullanılabilir. 有些 ile arasındaki farka dikkat edin: 有些 bir isimle kullanılır (有些东西 “bazı şeyler”), 有的 ise tek başına zamir olarak kullanılır (有的是我的 “bazıları benimdir”).
有的 = bazıları (zamir, tek başına kullanılır)
有些 + isim = bazı + isim (belirleyici)
Örnek: 有些东西是我的。 Bazı şeyler benimdir.
