Gramatyka lekcji 7

W tej lekcji omawiamy zaimki wskazujące, klasyfikatory oraz inne niezbędne narzędzia gramatyczne służące do określania, identyfikowania i zadawania pytań.

Zaimki wskazujące 这 i 那

Chiński posiada dwa główne zaimki wskazujące:

这 oznacza coś znajdującego się blisko mówiącego (podobnie jak „to, ten, ta” w języku polskim), podczas gdy 那 odnosi się do czegoś odległego (podobnie jak „tamto, tamten, tamta”).

Gdy są używane z rzeczownikiem, muszą być poprzedzone klasyfikatorem:

这本书 zhè běn shū — ta książka (blisko)
那件衣服 nà jiàn yīfu — tamten ubiór (daleko)

Można je również używać samodzielnie jako podmioty:
这是我的。 Zhè shì wǒ de. — To jest moje.
那不是我的。 Nà bú shì wǒ de. — Tamto nie jest moje.

Zaimki miejscowe 这儿 i 那儿

Dodając przyrostek 儿 r do zaimków wskazujących, otrzymujemy zaimki miejscowe (określające miejsce):

Przykłady z dialogu:
那儿有很多书。 Nàr yǒu hěn duō shū. — Tam jest dużo książek.
这儿还有很多书。 Zhèr hái yǒu hěn duō shū. — Tutaj jest jeszcze dużo książek.

Klasyfikator 些 i jego połączenia

些 xiē oznacza „kilka” i nigdy nie występuje samodzielnie. Łączy się z innymi słowami, tworząc różne wyrażenia:

一些 yìxiē — kilka, trochę (nieokreślona ilość)
这些 zhèxiē — te… (liczba mnoga, blisko)
那些 nàxiē — tamte… (liczba mnoga, daleko)
哪些 nǎxiē — które? (pytające, liczba mnoga)
有些 yǒuxiē — niektóre, kilka (wśród zbioru)

Przykłady:
那些书不是我的。 Nàxiē shū bú shì wǒ de. — Tamte książki nie są moje.
还有一些是哥哥的。 Hái yǒu yìxiē shì gēge de. — Jeszcze kilka jest brata.
有些东西是我的。 Yǒuxiē dōngxi shì wǒ de. — Niektóre rzeczy są moje.

Uwaga: w przeciwieństwie do 这本 lub 那件, połączenia z 些 stosuje się bezpośrednio przed rzeczownikiem, bez dodatkowego klasyfikatora: 这些书 (a nie 这些本书).

Klasyfikatory 本 i 件

Przypomnienie: w języku chińskim nie można postawić liczby lub zaimka bezpośrednio przed rzeczownikiem. Zawsze trzeba użyć klasyfikatora (nazywane też „specyfikatorami” lub „słowami miary”).

W tej lekcji poznajemy dwa nowe klasyfikatory:

本 běn — do książek, zeszytów, czasopism (wszystko, co jest oprawione):
这本书 zhè běn shū — ta książka
这一本是我的。 Zhè yì běn shì wǒ de. — Ta (książka) jest moja.

件 jiàn — do ubrań (głównie górnej części garderoby), rzeczy, wydarzeń:
那几件衣服都是我的。 Nà jǐ jiàn yīfu dōu shì wǒ de. — Tamte kilka ubrań są wszystkie moje.
你认不认识这件衣服？ Nǐ rèn bu rènshi zhè jiàn yīfu? — Czy ty znasz to ubranie?

Przypominamy, że ogólny klasyfikator 个 gè, którego już się uczyliśmy, może zastąpić większość klasyfikatorów w codziennej mowie, jednak lepiej jest używać klasyfikatora odpowiedniego, gdy się go zna.

Przysłówek 还 hái: „jeszcze, ponadto”

还 hái to przysłówek oznaczający „jeszcze, ponadto, również”. Jak każdy przysłówek w chińskim, stawia się go przed czasownikiem.

Przykłady:
这儿还有很多书。 Zhèr hái yǒu hěn duō shū. — Tutaj jeszcze jest dużo książek.
还有一些是哥哥的。 Hái yǒu yìxiē shì gēge de. — Jest jeszcze kilka, które są brata.

Uwaga: nie mylić z 也 yě („też”): 也 odnosi się do identycznego działania dla innego podmiotu („ja też”), podczas gdy 还 dodaje dodatkowy element („ponadto, jest jeszcze…”).

几 jǐ na „kilka”

Dowiedzieliśmy się, że 几 jǐ służy do zadawania pytania „ile?” (dotyczącego niewielkich liczb). Jednak w zdaniu twierdzącym 几 może również oznaczać „kilka” (małą, nieokreśloną liczbę).

Przykład:
那几件衣服都是我的。 Nà jǐ jiàn yīfu dōu shì wǒ de. — Te kilka ubrań są wszystkie moje.

Uwaga: 几 zawsze występuje z klasyfikatorem: 几件, 几本, 几个 itd.

Pytanie alternatywne dla czasowników dwusylabowych

Już poznaliśmy pytanie alternatywne (czyli pytanie typu „V nie V”) dla czasowników jednosylabowych, takich jak 是不是 shì bu shì. Jak postąpić, gdy czasownik składa się z dwóch sylab?

Dla czasowników dwusylabowych, takich jak 认识 rènshi („znać”), powtarza się tylko pierwszą sylabę:

Przykład z dialogu:
你认不认识这件衣服？ Nǐ rèn bu rènshi zhè jiàn yīfu? — Czy ty znasz to ubranie?

Inne przykłady z już poznanymi czasownikami dwusylabowymi:
你喜不喜欢？ Nǐ xǐ bu xǐhuan? — Czy ty lubisz?
你高不高兴？ Nǐ gāo bu gāoxìng? — Czy jesteś szczęśliwy?

Użycie 有的 yǒude

有的 yǒude oznacza „niektórzy, jedni” i służy do określania części zbioru. Często używa się go w przeciwieństwie do innego 有的 lub innego wyrażenia, aby wyrazić różnorodność:

有的是我的，还有一些是哥哥的。
Yǒude shì wǒ de, hái yǒu yìxiē shì gēge de.
Niektóre są moje, a inne są brata.

有的 może funkcjonować jako podmiot zdania. Zauważ różnicę z 有些 yǒuxiē: ten ostatni występuje z rzeczownikiem (有些东西 „niektóre rzeczy”), podczas gdy 有的 używa się samodzielnie jako zaimek (有的是我的 „niektóre są moje”).