Rozdział 56 z *Laozi*

Tekst chiński

zhīzhěyányánzhězhī
duìméncuòruìjiě忿fènguāngtóngchénshìwèixuántóng
érqīnérshūérérhàiérguìérjiàn
wéitiānxiàguì

Tłumaczenie

Człowiek, który zna (Tao), nie mówi; ten, który mówi, nie zna go.
Zamyka usta, zamyka uszy i oczy, tłumi swoją aktywność, uwalnia się od wszelkich więzów, łagodzi swoje światło (wewnętrzne), utożsamia się z pospolitością. Można powiedzieć, że podobny jest do Tao.
Jest niedostępny dla łaski i niełaski, dla zysku i szkodliwych wpływów, dla honorów i hańby.
Dlatego jest najbardziej szanowanym człowiekiem na świecie.

Uwagi

E: dào jest ukryte; nie ma imienia. Ci, którzy je znają, medytują w ciszy. Ale ci, którzy chcą się chlubić błyskotliwością i elegancją słów, to ludzie, którzy nie znają dào.

Te sześć zdań znajduje się w rozdziale IV.

H: Słowo duì oznacza tutaj „usta”. Święty zachowuje spokój i milczenie. Hamuje nadmierną gadaninę. B: Nie śmie mówić.

H: Słowo mén, „drzwi”, oznacza tutaj „uszy i oczy”. Nie zwraca uwagi na rzeczy, które mogą podnieść jego uszy i oczy. C: Skupia wewnętrznie swoją zdolność widzenia i słyszenia.

Ten fragment otrzymał kilka interpretacji. H (w rozdziale IV) tłumaczy słowa 挫其锐 cuò qí ruì jako: „tłumi gorliwość swojego charakteru”. A: Jeśli jego pasje chcą wykazać aktywność, myśli o dào i tłumi je przez nieczynność. E, w tym samym miejscu, tłumaczy te trzy słowa jako: „używa łagodności i słabości”, to znaczy, gię się zamiast opierać, wydaje się słaby zamiast chcieć pokazać siłę i przemoc, które prowadzą człowieka na jego ruinę.

Przetłumaczyłem: „tłumi swoją subtelność”, a ta interpretacja jest zgodna z tą, jaką podaje tutaj H: Jeśli spotyka coś niejasnego, nie pokazuje swojej ostrości, to znaczy subtelności swego umysłu. Pierwsza interpretacja H (w rozdziale IV) wydaje się lepsza.

W rozdziale IV przetłumaczyłem, zgodnie z E: „Uwalnia się od wszelkich więzów”, to znaczy, od więzów świata. Inaczej H. Ten interpretator wyjaśnia (rozdział IV) słowo 忿 fèn jako „zamieszanie opinii sprzyjających lub przeciwnych”. Każdy, mówi, trzyma się aprobaty lub krytyki, jaką raz wyraził; w konflikcie opinii publicznych nikt nie może rozproszyć wątpliwości, aby ustalić prawdę. Ale tylko ten, który posiada dào, może to zrobić bez mówienia. W tym fragmencie (rozdział LVI) wyjaśnia 忿 fèn (wulg. „zamieszany”) jako „zamieszane myśli”, to znaczy myśli, które wrzucają jego duszę w zamieszanie. Jego xīn i ciało są w doskonałym spokoju; uwalnia się od wszelkich myśli.

E (rozdział IV): Rzuca blaskiem, ale nie oślepia nikogo.

H: Wzniósł się do sublimacji dào, podniósł się ponad wiek (dosł. „z kurzu”), a jednak (E, rozdział IV), sądząc z zewnątrz, nie ma nic, co by go odróżniało od innych istot.

苏子由 Sū Zǐyóu tłumaczy słowa 玄同 xuántóng jako 与道同 yǔ dào tóng „jest podobny do dào”. Inaczej E: Słowa 玄同 xuántóng (dosł. „głęboki i podobny”), oznaczają: „Jest bardzo podobny do istot; ale jest tak głęboki, że nie można go poznać”.

苏子由 Sū Zǐyóu: Ten, którego książę może uhonorować swoją łaską, może również być pozbawiony łaski. Jeśli można komuś przynieść korzyść, można mu również zaszkodzić; jeśli można komuś przyznać honor, można go także poniżyć. Ale mędrzec, który zjednoczył się z dào, traktuje wszystkie rzeczy świata na równi; nie zwraca uwagi ani na łaskę, ani na niełaskę, patrzy tym samym okiem na szczęście i nieszczęście, na korzyść i szkodę. Nie zna ani chwały, ani hańby, i dla niego nie istnieje ani szlachetność, ani nędza, ani podniesienie, ani upadek.

E: Ponieważ ma mało pragnień i mało prywatnych interesów, nie można mu przynieść korzyści; ponieważ posiada pełnię , nie można mu zaszkodzić; ponieważ nie pragnie łaski książąt ani chwały, nie można mu przyznać honorów; ponieważ nie gardzi niskim i poniżającym stanem, jest niemożliwe, aby go poniżyć. To jest cecha doskonałego ; dlatego jest najbardziej szanowanym człowiekiem na świecie.