Tekst chiński
用兵有言：「吾不敢为主而为客，不敢进寸而退尺。」
是谓行无行，攘无臂，仍无敌，执无兵。
祸莫大于轻敌，轻敌几丧吾宝。
故抗兵相加，则哀者胜。
Tłumaczenie
Oto co mówił dawny wojownik:
Nie śmiałbym dać sygnału, wolę go odebrać.
Nie śmiałbym ruszyć się o cal, wolę cofnąć się o stopę.
To nazywa się nie mieć rangi do podążania, ramienia do wyciągnięcia, wroga do pościgu, ani broni do chwytania.
Nie ma większego nieszczęścia niż lekkomyślne opieranie się.
Lekkomyślne opieranie się to prawie utrata naszego skarbu.
Dlatego, gdy dwie armii walczą na równi, to człowiek najbardziej współczujący odnosi zwycięstwo.
Uwagi
E wraz z wieloma komentatorami uważa, że słowa 用兵有言 oznaczają « pisarza należącego do szkoły o nazwie Píng-jiā, do szkoły wojskowej », czyli klasę autorów, którzy pisali o sztuce wojennej i którzy, w większości, byli sławnymi wojownikami.
Dosłownie: « Nie śmiałbym być gospodarzem (gościem), który przyjmuje (w języku angielskim: "host"), ale jestem gościem, który jest przyjmowany (w języku angielskim: "guest") ». W chińskim społeczeństwie pierwszy podaje przykład wchodzenia, schodzenia, wstania, usiadania itd., drugi podąża za jego przykładem i naśladuje go punktualnie.
E: Tutaj słowo 主 (wulg. « pan domu, gospodarz, który przyjmuje ») oznacza « tego, który rozpoczyna atak »; słowo 客 (wulg. « gość, który jest przyjmowany ») « tego, który odpowiada na atak wroga ».
Według Lin-hi-i cały ten rozdział ma znaczenie przenośnie. Ma pokazać, jaka powinna być skromna i powściągliwa postawa ludzi, którzy praktykują Tao.
E: Postępuje z trudem i cofa się łatwo, czyli z pośpiechem. Nie prowokuje wroga, tylko odpowiada na jego atak; i choć odpowiada na jego atak, nie chce walczyć z nim. Woli uciec daleko, aby uniknąć wroga, niż szukać go, aby walczyć wręcz.
To znaczy być jakby nie miał, itd. E: Wyrażenie 行无行 oznacza « nie mieć rangi do podążania ». Słowo 行 oznacza « iść znaleźć » (adire).
Su-tseu-yeou: Ten, który idzie naprzód, ma zamiar walczyć; ten, który cofa się, nie myśli o walce. Jeśli człowiek myśli o niewalce, chociaż idzie wśród żołnierzy, jest jakby nie był w szeregach; chociaż ma ręce, jest jakby nie miał ich do wyciągnięcia; chociaż ma broń, jest jakby nie miał jej do chwytania; chociaż ma wrogów przed sobą, jest jakby nie miał ich do pościgu.
E: Lao-tseu chce powiedzieć, że jeśli wojownik może działać w ten sposób, chociaż walczy, będzie jakby nie walczył; dosłownie, po łacinie: « Si ille qui armis utitur, revera hoc modo (agere) possit, quamvis utatur armis, (erit) quasi non uteretur (armis) ».
E: Słowo 哀 oznacza tutaj 慈 « miłość (do ludzi) ». Święty, mówi Su-tseu-yeou, traktuje miłość (do ludzi) jako skarb. Jeśli walczysz lekkomyślnie, to dlatego, że lubisz walczyć. Lubić walczyć to cieszyć się zabijaniem ludzi. Dzięki temu tracimy prawie uczucia miłości, ludzkości, które powinniśmy zachować jako skarb.
H: Wyrażenie 抗兵 oznacza « dwie armii równej siły, z których żadna nie ma przewagi nad drugą, tak że zwycięstwo pozostaje niepewne ».
E: Czuję współczucie, które uniemożliwia mi zabijanie ludzi. Gdy tylko to uczucie współczucia się pojawi, niebo i ludzie udzielają mi pomocy; gdybym nie chciał zwyciężyć, nie mogłbym inaczej.
