Rozdział 76 z *Laozi*

B : Kiedy człowiek przychodzi na świat, krew krąży po całym jego ciele, harmonia żywiołów w jego ciele jest w pełni. Dlatego jego nerwy są giętkie, a ciało miękkie. Kiedy umiera, krew wysycha (dosł. „wysycha”), jego żyły zamykają się, a harmonia żywiołów opuszcza jego ciało. Dlatego jego człony są sztywne i silne.

Kiedy drzewo rodzi się, jego żywotność jest pełna, sok jest obfity. Dlatego jest giętkie i delikatne. Ale kiedy zanika, jego żywotność rozpływa się, a sok wysycha.

Kilku komentatorów pozwala mi przetłumaczyć słowo 徒 tú (wulg. „pieszak, uczennica”), jako „towarzyszka”. E wyjaśnia to przez 类 lèi „rodzaj, gatunek”. Według niego można przetłumaczyć: „są rodzajem śmierci... są rodzajem życia”. (Por. wyżej, rozdział I., nota 002, gdzie 严君平 Yán Jūnping wyjaśnia to jako „powód”, co można również zaakceptować w tym fragmencie.)

李斯 Lǐ Sī : Cały ten rozdział ma sens przenośni. Laozi chce powiedzieć, że ten, kto zbliża się do Tao przez swoją giętkość i słabość, jest pewny życia, a ten, kto oddala się od Tao, szukając siły i potęgi, walcząc z przeszkodami zamiast im ulegać, zginie nieuchronnie.

A : Silna armia lekko podejmuje walkę; uwielbia zabijać ludzi, rozpowszechnia klęski, które przyciągają wielu wrogów. Wtedy wszyscy, którzy byli słabi, łączą się przeciwko niej i stają się silni dzięki swojemu zjednoczeniu. Dlatego ten, kto jest silny, nie odnosi zwycięstwa.

刘骏 Liú Jùn wyjaśnia słowa 兵强 bīng qiáng jako „ten, który jest silny dzięki broni”. Następne słowa, 木强 mù qiáng „drzewo jest silne”, są dokładnie równoległe i pokazują, że słowo 兵 bīng, „broń, armia”, powinno być przetłumaczone w mianowniku (quando exercitus fortis est), a nie w narzędniku (quando quis exercitu fortis est).

Słowo 共 gōng (wulg. „wspólnie”) bardzo zaskoczyło komentatorów. 焦竑 Jiāo Hóng radzi je rozumieć jako 合共 hé gòng w znaczeniu „otoczyć”. 焦竑 Jiāo Hóng : Oto drzewo, aby je ściąć. To jest także sens B, C i 刘骏 Liú Jùn.

B : Istoty żywe, które są twardymi i silnymi, tracą swoją żywotną harmonię i umierają. Właściwie zajmują niższy rang. Te, które są giętkie i słabe, posiadają całą pełnię harmonię i żyją. Dlatego zajmują pierwszy rang. Z tego widać, że sztywność i siła są przyczyną naszej śmierci; a giętkość i słabość są najważniejsze, aby utrzymać nasze życie.

Komentator D podaje inne znaczenie: tym, co jest twardym i silnym, rozumie tu dolną część pnia drzewa; tym, co jest giętkie i słabe, rozumie cienkie gałęzie, które wznoszą się na jego wierzchołku.