Rozdział 42 z Laozi

李息斋 Lǐ Xīzhāi : Póki Tao było skupione w sobie, Jeden jeszcze nie powstał. Jeśli Jeden jeszcze nie powstał, jak mogło być dwa? Dwa nie istniały, ponieważ Jeden się jeszcze nie podzielił, nie rozprzestrzenił (w wszechświecie, aby utworzyć istoty). Gdy tylko powstał Jeden (to znaczy, gdy Tao wyprodukowało się na zewnątrz), natychmiast pojawiło się dwa.

E : Jeden wyprodukowało dwa, to znaczy, Jeden podzielił się na zasadę 阴 yīn « żeńską » i zasadę 阳 yáng « męską ».

E : Dwa wyprodukowało trzy (to znaczy, dwa wyprodukowały trzeci zasadę): zasada żeńska i zasada męska połączyły się i wyprodukowały harmonię.

E : Trzy, to znaczy ten trzeci zasadę, oddech harmonii skondensował się i wyprodukował wszystkie istoty.

Wielu interpretatorów tłumaczy słowo 负 fù jako « odwrócić się od, uciec », a słowo 抱 bào jako « zwrócić się ku, szukać ». Według E, słowo 阴 yīn oznacza tutaj « spokój », 阳 yáng « ruch ».

童思敬 Tóng Sījìng odnosi ten fragment do roślin i drzew, tłumacząc słowa 阴 yīn i 阳 yáng jako « zimno » i « ciepło ». Rośliny, mówi on, odwracają się od zimna i kierują się ku ciepłu, a pusty oddech (zasada życiowa) krąży w ich wnętrzu.

Słowo 气 qì « oddech » ma w części znaczenie słowa łacińskiego *anima*, które oznacza zarówno « oddech » jak i « zasadę życiową »; ale nie mówi się nim, jak *anima*, o « inteligencji ludzkiej ».

河上公 Héshàng Gōng : Słowo 冲 chōng oznacza « pusty, niematerialny ». Ten oddech harmonii jest korzeniem wszystkich istot; ale jest pusty, miękki i słaby; nie jest tego samego rodzaju co istoty.

严君平 Yán Jūnpíng : To, co jest małe, skromne, miękkie i słabe (Tao), było źródłem nieba i ziemi, a matką wszystkich istot; ale ludzie nienawidzą słabości, skromności, niedoskonałości; a jednak książęta i królowie czerpią od nich nazwy, którymi się nazywają. Czy nie dlatego, że traktują pokorę, słabość jako najpotężniejsze mechanizmy świata!

河上公 Héshàng Gōng : Te nazwy, którymi królowie się nazywają, są terminami pokornymi. Jeśli książęta i królowie się nie uniżają, imperium nie podda się im. Dlatego cesarze 尧 Yáo i 舜 Shùn zajęli tron i traktowali go jak obcy; ich dobroczynność miała bezgraniczne rozmiary, a do dziś celebrowane jest ich cnota. Ktokolwiek się uniża, jest podniesiony przez ludzi.

刘歆 Liú Xīn : Ci, którzy w starożytności stworzyli pokorne nazwy, którymi książęta mieli się nazywać, czerpali je z warunków, których ludzie ogólnie pogardzają. Chcieli tym, że mimo swojej szlachetności i wywyższenia, królowie nie zapominaliby o nędznej, chłopskiej warstwie, z której wywodzili się.

B : Królowie nazywają siebie tak, ponieważ zmniejszenie jest korzeniem zwiększenia, ponieważ, zmniejszając się i uniżając zewnętrznie, bogacimy się i podnosimy wewnętrznie.

河上公 Héshàng Gōng : 桀 Jié i 纣 Zhòu wykorzystywali bogactwa i władzę imperium tylko dla siebie; tyranizowali lud i zaspokajali swoje pasje; nie myśleli o innych ludziach; dlatego, choć zajmowali tron, całe imperium ich opuściło. Widać z tego, że ci, którzy sami się podnoszą, są poniżani przez ludzi.

河上公 Héshàng Gōng : To, czego ludzie uczą, nigdy nie zaniedbywałem uczyć. Ale ludzie pospolici nie umieją uczyć innych. Myślą tylko o zwiększaniu swoich wiedzy; czyniąc je dumnymi, arogantnymi; a ta zarozumiałość prowadzi ich do aktów przemocy. Nie wiedzą, że ludzie przemocni nigdy nie umierają naturalnie. Ja uczę ludzi, aby codziennie zmniejszali swoje pragnienia, utrzymywali się w pokorze i skromności, aby zachować harmonię, która jest podstawą i podporą ich życia.

A, B : Ludzie z tłumu uczą, aby porzucić słabość dla siły, łagodność dla twardości; ja uczę, aby porzucić siłę dla słabości, twardość, która opiera się, dla łagodności, która wie, jak ugiąć się przed przeszkodami.

Według interpretatorów A, B wydaje się, że w tekście powinno być: « Uczę przeciwieństw tego, czego uczą ludzie pospolici ».

Wielu komentatorów pominięło ten fragment z powodu niemożności usunięcia sprzeczności, jaką przedstawia. Być może lepiej zaakceptować lekcję starego tekstu cytowanego w wariantach G: « To, czego ludzie mnie nauczyli, ja przekazuję innym ludziom ».

E : 教父 jiàofù : Jakby mówił « Najpierwsza z moich (nauczek) ». Widać, że E tłumaczy 父 fù jako 先 xiān « to, co jest pierwsze », rzecz pierwsza. 老子 Lǎozǐ mówi, że « Ludzie przemocni nie osiągają dobrej śmierci ». Chociaż ludzie jego czasów głosili tę naukę, nie rozumieli jej sensu i nie traktowali jej jako bardzo ważnej. Autor bierze ją za podstawę swoich nauk, ponieważ rozumie jej cały zakres.

河上公 Héshàng Gōng tłumaczy słowo 父 fù jako 磬折 qìngzhé, « rodzaj dzwonka, którego używano, aby wezwać lud do otrzymania nauki ». Tutaj to słowo miałoby znaczenie przenośne, oznaczając tego, kto ogłasza, kto głosi naukę: « Będę kaznodzieją tej nauki ».

Jeden komentator (G) tłumaczy słowa 教父 jiàofù w znaczeniu dosłownym: « Będę ojcem tej nauki ».