Rozdział 53 z *Laozi*

Tekst chiński

使shǐjièrányǒuzhīxíngdàowéishīshìwèi
dàoshènérrénhàojìng
cháoshènchútiánshèncāngshènwéncǎidàijiànyànyǐnshícáihuòyǒushìwèidào
fēidàozāi

Tłumaczenie

Gdybym był w posiadaniu jakiejś wiedzy, szedłbym Wielką Droga.
Jedyna rzecz, której bym się obawiał, to działanie.
Wielka Droga jest bardzo gładka, ale ludzie wolą ścieżki.
Jeśli pałace są bardzo blaskące, pola są bardzo zaniedbane, a spichlerze bardzo puste.
Książęta ubierają się w bogate tkaniny; noszą ostre miecze; nasycają się smakołykami; obfitują w bogactwa.
To nazywamy chlubieniem się kradzieżą; to nie jest praktykowanie Tao.

Uwagi

介然 jièrán : E, H i większość komentatorów tłumaczy 介然 jièrán jako „mały, cienki, trochę”. Tylko A tłumaczy to jako „duży”, . A: Lao-tse nienawidzi książąt swego czasu, którzy nie praktykują 大道 dàdào. Dlatego stawia to założenie (aby ich ostrzec): „Gdybym miał wielką wiedzę (E, H: jakąś wiedzę) w sztuce rządzenia, szedłbym Wielką Droga, i sam dawałbym przykład nie-działania”.

A tłumaczy shī jako 施为 shīwéi „działanie”. „Chcę nagrodzić ludzi cnotliwych, ale obawiam się, że wywołam fałszywą cnotę; chcę dać moje zaufanie ludziom lojalnym i szczerych, ale obawiam się, że wywołam fałszywą lojalność.”

E tłumaczy shī jako 彰大 zhāngdà „powiększać się, wydawać się wielkim”. H tłumaczy to jako dawać, przeciwieństwo przyjmowania. „Jeśli chcę, mówi, dać (to znaczy, nauczyć ludzi) 大道 dàdào, a oni odmówią przyjęcia, itd.”

H: Morderca ludzi jest zły i korumpowany; nie podąża za 大道 dàdào. Wtedy wpływ nauki zanika z dnia na dzień, podstępność i zło ludu wzrasta, a prawa stają się coraz bardziej surowymi.

E: Słowo chú ma znaczenie 洁好 jiéhào „czysty (to znaczy dobrze wyczyszczony) i piękny (w wyglądzie)”.

B: Aby książę mógł nosić ubrania z różnych kolorów jedwabiu i żywić się smakołykami, musi obciążyć lud podatkami, obrabować go z jego bogactw. Hoc est quod agunt prædones!

E: Aby książę miał nadmiar, lud musi być pozbawiony niezbędnego.

E: Wyrażenie 盗竽 dàoyú oznacza „brać dobra innych i chlubić się tym”.

Wiele edycji przyjęło, na podstawie słynnego filozofa Han-fei, lekcję 盗竽 dàoyú „dawać przykład kradzieży”. Znajduje się również w Słowniku 康熙 Kāngxī, w odniesieniu do tego samego fragmentu Lao-tseu. „ , jest tam napisane, jest największym z pięciu instrumentów muzycznych. Ma cztery stopy dwa cala długości. Podczas koncertu, gdy zaczyna się wydawać dźwięk, wszystkie inne instrumenty przystosowują się do niego. Podobnie, gdy wielcy złodzieje dają przykład, mali złodzieje ich naśladują. Dlatego Lao-tseu mówi tutaj „dawać przykład kradzieży” (dosłownie: „dla kradzieży, naśladować instrument , to znaczy dać sygnał, dać przykład).”

E: Święty mieszka tylko w skromnym domu, nosi grubą odzież i żywi się najprościej; ale poświęca się rolnictwu i ceni zboża. W ten sposób zysk nie może nie rozprzestrzenić się na wszystkich ludzi, a bogaci nie oślepiają ubogich. Książęta dzisiaj robią wszystko odwrotnie; dlatego Lao-tseu mówi, że nie praktykują dào.