Hoofdstuk 53 van het Laozi

Tekst Chinees

使shǐjièrányǒuzhīxíngdàowéishīshìwèi
dàoshènérrénhàojìng
cháoshènchútiánshèncāngshènwéncǎidàijiànyànyǐnshícáihuòyǒushìwèidào
fēidàozāi

Vertaling

Als ik enig inzicht zou hebben, zou ik de grote Weg volgen.
Het enige waar ik bang voor ben, is om te handelen.
De grote Weg is zeer vlak, maar het volk houdt van paden.
Als de paleizen erg glanzend zijn, zijn de velden erg onbebouwd, en de schuren erg leeg.
De vorsten dragen rijke stoffen; ze dragen een scherp zwaard; ze verzadigen zich met verfijnde gerechten; ze zijn vol met rijkdom.
Dit noemt men zich verheugen in diefstal; dit is geen praktiseren van de Dao.

Notities

介然 jièrán : E, H, en de meeste commentatoren verklaren 介然 jièrán als "klein, dun, een beetje". A alleen vertaalt het als "groot", . A: Laozi haat de vorsten van zijn tijd die de 大道 dàdào niet volgen. Daarom doet hij deze veronderstelling (om hen te waarschuwen): "Als ik grote kennis (E, H: enig inzicht) had in de kunst van het bestuur, zou ik de 大道 dàdào volgen, en zou ik zelf het heilzame voorbeeld van het niet-handelen geven."

A verklaart shī als 施为 shīwéi "handelen". "Ik wil de deugdzame mensen belonen, maar ik vrees dat er een hypocriete deugd zal ontstaan; ik wil vertrouwen in trouwe en loyale mensen, maar ik vrees dat er een valse loyaliteit zal ontstaan."

E verklaart shī als 彰大 zhāngdà "groot lijken, er groot uitzien". H vertaalt het als geven, het tegenovergestelde van ontvangen. "Als ik de 大道 dàdào wil geven (d.w.z. aan de mensen leren), en ze weigeren het te ontvangen, enzovoort."

H: De moordenaar van mensen is pervers en corrumpeerd; hij volgt de 大道 dàdào niet. Dan vervalt de invloed van de onderwijzing dag na dag, de list en de slechtheid van het volk nemen toe, en de wetten worden steeds strenger.

E: Het woord chú heeft de betekenis van 洁好 jiéhào "schoon (d.w.z. goed schoongemaakt) en mooi (om te zien)".

B: Opdat de vorst zijde van verschillende kleuren kan dragen en zich kan voeden met verfijnde gerechten, moet hij het volk belasten met belastingen en hen van hun rijkdom beroven. Hoc est quod agunt prædones!

E: Opdat de vorst overvloed heeft, moet het volk ontberen van het noodzakelijke.

E: De uitdrukking 盗竽 dàoyú betekent "het goed van anderen nemen en er trots op zijn".

Meerdere uitgevers hebben, volgens de beroemde filosoof Han Feizi, de lezing 盗竽 dàoyú "het voorbeeld van diefstal geven" overgenomen. Deze vindt men ook in het Woordenboek van 康熙 Kāngxī, met betrekking tot ditzelfde gedeelte van Laozi. "In een concert, wanneer begint te klinken, volgen alle andere instrumenten hem. Zoals, wanneer de grote dieven het voorbeeld geven, de kleine dieven hen nabootsen. Daarom zegt Laozi hier 'het voorbeeld van diefstal geven' (letterlijk: 'voor de diefstal, de instrument nabootsen, d.w.z. het signaal geven, het voorbeeld geven')."

E: De Heilige woont alleen in een bescheiden huis, draagt grove kleding en eet op de eenvoudigste manier; maar hij houdt zich bezig met landbouw en waardeert graan. Op deze manier verspreidt het voordeel zich gelijkmatig over alle mensen, en de rijken verblinden de armen niet. De vorsten van tegenwoordig doen het tegenovergestelde; daarom zegt Laozi dat ze de dào niet volgen.