Rozdział 61 z Laozi

E: Wyrażenie 下流 xiàliú „to, co płynie w dół”, oznacza rzeki i morza. Droga, czyli postępowanie wielkiego królestwa, można porównać do rzek i mórz i 天下 tiānxià 之牝 zhī pìn. A rzeki i morza znajdują się (dosłownie „mieszkają”) poniżej poziomu wszystkich wód; i właśnie dlatego, że zajmują niższe, niższe pozycje, wszystkie wody 天下 tiānxià spływają do nich.

刘劼夫 Liú Jiéfū nadaje inną interpretację słowom 下流 xiàliú; tłumaczy je jako „stan poniżenia”. Jeśli wielkie królestwo może rzeczywiście trwać w niższej pozycji, czyli poniżać się, upokarzać, aby doprowadzić 天下 tiānxià do dołączenia i podporządkowania mu się...

B: Ten, który rządzi wielkim królestwem, powinien być podobny do rzek i mórz, które płynąc w dół, przyjmują w swe łono wszystkie rzeki świata. Jeśli władca wielkiego królestwa wie, jak się poniżać i przyjmować niższych z dobrotą, ci, którzy są blisko, będą się cieszyć, a ci, którzy są daleko, przybędą z pośpiechem; całe 天下 tiānxià podda się mu, tak jak wody spływają do rzek i mórz, aby się zebrać w ich łonie.

E: Samica nie jest silniejsza od samca, a jednak dzięki łagodności i spokojowi zawsze pokonuje samca. Dzieje się tak dlatego, że tym spokojem poniża się i staje poniżej samca.

B: Jeśli władca wielkiego królestwa potrafi się poniżać, stawać poniżej, pozostać spokojny i cichy, i traktować małe królestwa z dobrocią i humanitaryzmem, one zostaną poruszone jego 德 dé i poddadzą mu się. To jest sztuka, dzięki której wielkie królestwa zdobywają małe królestwa, przyciągają je do siebie i wzbogacają się o ich terytorium.

B: Jeśli władca małego królestwa wie, jak się poniżać i stawać poniżej, być spokojny, cichy i posłusznie służyć władcy wielkiego królestwa, ten traktować go będzie z dobrocią i humanitaryzmem. On (C) przyjmie go w gronie swoich wasali i ochroni go przed atakami wrogów. To jest sztuka, dzięki której małe królestwa zdobywają dobroć i ochronę wielkich królestw.

E: Słowa 以取 yǐ qǔ oznaczają 取人 qǔ rén, „zyskać ludzi”, czyli, zgodnie z 刘劼夫 Liú Jiéfū, zyskać ich przychylność i nie stracić jej.

Słowa 而取 ér qǔ oznaczają 取于人 qǔ yú rén, dosłownie „być przyjmowanym (czyli być przyjętym) przez ludzi”.

A wyjaśnia słowo 兼畜 jiān xù jako 牧 mù, czasownik, który, jak ποιμαίνω po grecku, oznacza „pasterzować” i „rządzić”.

E: Wielkie królestwo pragnie zebrać pod swoją władzą i rządzić ludźmi innych państw. Jeśli teraz poniża się przed małymi królestwami, małe królestwa poddadzą mu się. Małe królestwo pragnie być przyjętym do służby dla ludzi (czyli władców wielkich królestw). Jeśli teraz poniża się przed wielkim królestwem, a to wielkie królestwo przyjmie go z dobrocią, obie strony osiągną to, czego pragnęły.

Życzenia małego królestwa ograniczają się do chęci służby dla ludzi (mocnych władców); ale pragnienie, jakie formułuje wielkie królestwo, to zebranie pod swoją władzą i rządzenie ludźmi (z sąsiednich państw). Jeśli ten, który służy innym ludziom, zauważy, że pewien władca okazuje mu brak szacunku, opuści go i pójdzie złożyć posłuszeństwo innemu. Jeśli ten, który zebrał pod swoją władzą i rządził ludźmi (z sąsiednich państw), straci posłuszeństwo małego królestwa, nie będzie można już powiedzieć, że zbiera i rządzi ludźmi. Dlatego wielcy powinni szczególnie się poniżać.

Poniżając się, mówi 王弼 Wáng Bì, małe królestwo zachowuje się; to jest jego jedyna ambicja. Nie może zdecydować całego 天下 tiānxià do podporządkowania się mu. Ale jeśli wielkie królestwo się poniża, wszystkie inne państwa poddadzą mu się. Dlatego właśnie wielcy powinni się szczególnie poniżać i upokarzać.