Tekst chiński
江海所以能为百谷王，以其善下之，故能为百谷王。
是以圣人欲上人，必以言下之；欲先人，必以身后之。
是以圣人处上而人不重，处前而人不害，是以天下乐推而不厌。
以其不争，故天下莫与之争。
Tłumaczenie
Dlaczego rzeki i morza mogą być królami wszystkich wód?
Ponieważ umieją stać poniżej nich.
Dlatego też mogą być królami wszystkich wód.
Dlatego, gdy Święty pragnie być ponad ludźmi, musi przez swoje słowa stać poniżej nich.
Gdy pragnie być przed ludźmi, musi przez swoje postępowanie stać za nimi.
Dlatego Święty jest ponad ludźmi, a ludzie nie odczuwają go jako ciężaru; jest przed ludźmi, a ludzie nie cierpią z tego powodu.
Dlatego cały świat chętnie służy mu i nie nudzi się tym.
Ponieważ nie walczy o pierwszeństwo, nikt w całym świecie nie może z nim walczyć.
Uwagi
H : W tym rozdziale Laozi uczy króli, jak zapomnieć o sobie (dosł. « uczy cnoty, która polega na braku ego, w niemieckim das Ich »).
E : Tak definiuje się słowo 王 « król »: to ten, do którego cały świat idzie (往 ) aby mu poddać się. (Tu jest rodzaj gry słów.) Strumienie całego wszechświata płyną do rzek i mórz, jakby aby im się poddać; dlatego rzeki i morza są królami wszystkich nurtów. Jak to osiągają (czyli że nurtuje płyną do nich)? Wyłącznie dlatego, że znajdują się poniżej wszystkich nurtów. (Por. rozdz. LXI.)
A : Król musi się uniżać jak rzeki i morza. Liu-kie-fou : Gdy król nazywa siebie sierotą, słabym, pozbawionym cnoty, widać, że przez swoje słowa staje poniżej ludu.
Ou-yeou-thsing : Święty jest tak skromny, tak pokorny, że znajduje się ponad i przed ludźmi bez tego pragnienia (i jakby nieświadomie). Czytający, mówi Ou-yeou-thsing (powinien iść naprzeciw znaczeniu); nie powinien, jak mówi Meng-tseu, zdeformować myśli autora, ulegając literze.
E : Ludzie naturalnie chcą naruszać prawa swoich przełożonych; ale ponieważ Święty może stać poniżej ludzi i umieszczać się za nimi, chociaż jest ponad nimi, oni z radością go noszą i nie znajdują go ciężkim, to znaczy: nie jest dla nich ciężarem. (Liu-kie-fou: Znajdują go lekki; Li-si-tchaï: Nie zdają sobie sprawy, że mają króla.)
H : 不害 « on (lud) nie odczuwa szkody ». Liu-kie-fou, ten sam sens: 以为宗主而利 « znajduje, że jest korzystne go służyć i posłusznie mu podążać ».
Aliter E : Chociaż jest przed ludźmi, ci cieszą się z podążania za nim i nie mają zamiaru mu szkodzić, 而无相害之心 .
B wyjaśnia 推 jako 事 « służyć », a E jako 让 « ustępować, posłusznie podążać », ten sam sens. A oddaje jako 推 « pchać do przodu ». Lubią go wystawiać na pierwszy plan, przedstawiać, aby stał się ich władcą.
E : Gdyby był ponad ludźmi i był dla nich ciężarem; gdyby stał przed ludźmi i oni mu szkodzili (H: i cierpieli), to chociaż by mu posłusznie podążali, nie cieszyli by się tym; gdyby się cieszyli, nie przestawaliby się nudzić. Ale ponieważ nie jest dla nich ciężarem, i nie chcą mu szkodzić (por. H, E, nota 533), lubią mu służyć, i do końca życia nie nudzą się tym.
E : Słowa 下之 « on się poniża przed ludźmi », 后之 « on staje za ludźmi », zawierają domniemanie 不争 « nie walczy ». Dlatego cały świat chętnie mu służy i nie nudzi się tym. Widać z tego, że w całym świecie nikt nie może z nim walczyć.
