Tekst chiński
民不畏死，奈何以死惧之？
若使常畏死，而为奇者，吾执得而杀之，熟敢？
常有司杀者杀。
夫代司杀者杀，是谓代大匠斫。
夫代大匠斫，希有不伤其手。
Tłumaczenie
Gdy lud nie boi się śmierci, jak można go przestraszyć groźbą śmierci?
Jeśli lud stale boi się śmierci, a ktoś popełnia zbrodnię, mogę go schwytać i zabić, a wtedy kto się odważy (na podobne czyny)?
Zawsze istnieje najwyższy sędzia, który wymierza karę śmierci.
Jeśli ktoś chce zastąpić tego najwyższego sędziego i sam wymierzać karę śmierci, jest to jakby niezdarny człowiek, który chciałby obrabiać drewno zamiast cieśli.
Kiedy ktoś chce obrabiać drewno zamiast cieśli, rzadko nie rani sobie rąk.
Uwagi
苏辙 : Gdy rząd jest tyraniczny, wymierza okrutne kary, a lud nie wie, co robić, nie boi się śmierci. Gdybyśmy chcieli go przestraszyć groźbą śmierci, byłoby to bezcelowe.
Ale gdy lud jest szczęśliwy pod rządami rządu, kocha życie i stale boi się śmierci. Jeśli ktoś w tym czasie podburza tłum do zamieszek, niebo go opuszcza, a ja mogę go zabić. Powiedzą, że to niebo go zabiło, a nie ja. Ale (B) to poważna sprawa, decydowanie o życiu ludzi! Jak można ich zabijać lekkomyślnie?
李斯 : Ten rozdział ma na celu pokazanie, że kary karne tego wieku są nieskuteczne w dobrym rządzeniu. Jeśli lud naprawdę boi się śmierci i ktoś popełnia zbrodnię, wystarczy mi zabić tego jednego człowieka, aby przestraszyć tych, którzy byliby skłonni go naśladować. Ale jeśli przestępstwa ludu rosną w proporcji do kar i egzekucji, jest oczywiste (E: że lud nie boi się śmierci i) nie należy liczyć na kary, aby utrzymać porządek i pokój. Książęta dynastii 秦 posługiwali się najokrutniejszymi torturami, ich prawa były nadmiernie surowe, a liczba buntowników i bandytów rosła w nieskończoność. Natomiast 汉 ustanowili łagodne i łaskawie prawa, a cały imperium poddało się im.
Lit. « Semper existit præses 司杀 , qui occidit ».
To niebo, mówi 欧阳修 , przewodniczy karze śmierci. To tylko niebo może zabijać ludzi, podobnie jak tylko cieśla może obrabiać drewno. Jeśli ktoś chce zastąpić niebo w zabijaniu ludzi, jest to jakby zastępował cieślę w obrabianiu drewna. Ten, kto twierdzi, że może obrabiać drewno zamiast cieśli, nie może nie zranić sobie rąk. Ta analogia ma na celu pokazanie, że ten, kto usurpuje prawo do zabijania ludzi, doświadcza niekończącej się liczby nieszczęść. Laozi wyraża się tak, mówi 林希逸 , ponieważ książęta jego czasów kochały zabijanie ludzi.
李斯 : Niech niebo działa: ono wysyła szczęście do ludzi cnotliwych i nieszczęście do złych. Chociaż działa w ukryciu, żaden winny nie może mu ujść; ale (B) jeśli chcesz zastąpić niebo, które przewodniczy śmierci, kara śmierci, którą wymierzyłeś, spadnie na ciebie, a twoje serce będzie rozdarte wyrzutami sumienia.
解玄 : Cesarz 太祖高皇帝 (założyciel dynastii 明 , który wstąpił na tron w 1368 roku) wyraża się tak w swoim przedmowiu do 道德经 : Od początku mojego panowania nie nauczyłem się jeszcze poznawać drogi (reguły postępowania) mądrych królów starożytności. Pytałem o to ludzi, a wszyscy twierdzili, że mogą mi ją pokazać. Pewnego dnia, gdy próbowałem przeczytać mnóstwo książek, natrafiłem na 道德经 . Znajdowałem tam styl prosty i głębokie myśli. Po pewnym czasie natrafiłem na ten fragment tekstu: « Gdy lud nie boi się śmierci, jak można go przestraszyć groźbą śmierci? »
W tamtych czasach imperium dopiero zaczynało się uspokajać; lud był uparty (w złu) i urzędnicy byli skorumpowani. Chociaż każdego ranka dziesięciu ludzi było egzekwowanych na placu publicznym, wieczorem stawało się ich sto innych, którzy popełniali te same przestępstwa. Czy to nie uzasadniało myśli Laozi? Od tamtego momentu przestałem wymierzać karę śmierci; ograniczyłem się do więzienia dla winnych i nakładałem na nich roboty przymusowe. W mniej niż rok moje serce poczuło ulgę. Wtedy zrozumiałem, że ta książka jest doskonałym korzeniem wszystkich rzeczy, wybitnym mistrzem królów i nieocenionym skarbem ludu!
