Rozdział 4 Sunzi

IV. 军形 Jūn Xíng — O postawie wojsk

孙Sūn子zǐ曰yuē：昔xī之zhī善shàn战zhàn者zhě，先xiān为wéi不bù可kě胜shèng，以yǐ待dài敌dí之zhī可kě胜shèng。不bù可kě胜shèng在zài己jǐ，可kě胜shèng在zài敌dí。故gù善shàn战zhàn者zhě，能néng为wéi不bù可kě胜shèng，不bù能néng使shǐ敌dí之zhī必bì可kě胜shèng。故gù曰yuē：胜shèng可kě知zhī，而ér不bù可kě为wéi。

Sunzi mówi: Dawno temu, ci którzy doskonale opanowali sztukę wojny, najpierw czyniły siebie niepokonane, a następnie czekały, aż wróg stanie się podatny. Niepokonanie zależy od siebie; podatność wroga zależy od niego. Dlatego ci, którzy doskonale opanowali sztukę wojny, mogą czynić siebie niepokonanymi, ale nie mogą zawsze czynić wroga podatnym. Stąd mówi się: zwycięstwo można przewidzieć, ale nie można go zmusić.

不bù可kě胜shèng者zhě，守shǒu；可kě胜shèng者zhě，攻gōng。守shǒu则zé不bù足zú，攻gōng则zé有yǒu余yú。善shàn守shǒu者zhě藏cáng于yú九jiǔ地dì之zhī下xià，善shàn攻gōng者zhě动dòng于yú九jiǔ天tiān之zhī上shàng，故gù能néng自zì保bǎo而ér全quán胜shèng。

Ci, którzy nie mogą być pokonani, bronią się; ci, którzy mogą pokonać, atakują. Bronić się to brak siły; atakować to nadmiar siły. Ci, którzy doskonale bronią się, ukrywają się jak pod ziemią; ci, którzy doskonale atakują, poruszają się jak nad niebem. Dlatego mogą się chronić i odnieść całkowite zwycięstwo.

见jiàn胜shèng不bù过guò众zhòng人rén之zhī所suǒ知zhī，非fēi善shàn之zhī善shàn者zhě；战zhàn胜shèng而ér天tiān下xià曰yuē善shàn，非fēi善shàn之zhī善shàn者zhě。故gù举jǔ秋qiū毫háo不bù为wéi多duō力lì，见jiàn日rì月yuè不bù为wéi明míng目mù，闻wén雷léi霆tíng不bù为wéi聪cōng耳ěr。

Widzieć zwycięstwo tak jak wszyscy nie czyni cię doskonałym strategiem; odnieść zwycięstwo i być wychwalanym przez wszystkich nie czyni cię doskonałym strategiem. Podniesienie pióra jesiennego nie dowodzi wielkiej siły; widzenie słońca i księżyca nie dowodzi ostrego wzroku; słyszenie grzmienia nie dowodzi doskonałego słuchu.

古gǔ之zhī所suǒ谓wèi善shàn战zhàn者zhě，胜shèng于yú易yì胜shèng者zhě。故gù善shàn战zhàn者zhě之zhī胜shèng，无wú智zhì名míng，无wú勇yǒng功gōng，故gù其qí战zhàn胜shèng不bù忒tè。不bù忒tè者zhě，其qí所suǒ措cuò胜shèng，胜shèng已yǐ败bài者zhě。故gù善shàn战zhàn者zhě，立lì于yú不bù败bài之zhī地dì，而ér不bù失shī敌dí之zhī败bài。是shì故gù胜shèng兵bīng先xiān胜shèng而ér后hòu求qiú战zhàn，败bài兵bīng先xiān战zhàn而ér后hòu求qiú胜shèng。

Dawno temu, tych, których nazywano doskonałymi w sztuce wojny, pokonywali już podatnego wroga. Dlatego ci, którzy doskonale opanowali sztukę wojny, nie mają reputacji mądrości ani chwały za odwagę, gdyż ich zwycięstwa nie pozostawiają żadnych luk. Ich zwycięstwa są odniesione nad już pokonanymi wrogami. Dlatego ci, którzy doskonale opanowali sztukę wojny, najpierw zajmują pozycję niepokonania, a następnie czekają, aż wróg stanie się podatny. Armia zwycięska najpierw szuka zwycięstwa, a następnie walczy; armia pokonana najpierw walczy, a następnie szuka zwycięstwa.

善shàn用yòng兵bīng者zhě，修xiū道dào而ér保bǎo法fǎ，故gù能néng为wéi胜shèng败bài之zhī政zhèng。

Ci, którzy potrafią dobrze używać wojsk, kultywują drogę i zachowują prawo, dlatego mogą decydować o zwycięstwie lub porażce.

兵bīng法fǎ：一yī曰yuē度dù，二èr曰yuē量liàng，三sān曰yuē数shù，四sì曰yuē称chèn，五wǔ曰yuē胜shèng。地dì生shēng度dù，度dù生shēng量liàng，量liàng生shēng数shù，数shù生shēng称chèn，称chèn生shēng胜shèng。故gù胜shèng兵bīng若ruò以yǐ镒yì称chēng铢zhū，败bài兵bīng若ruò以yǐ铢zhū称chēng镒yì。称chèn胜shèng者zhě之zhī战zhàn民mín，若ruò决jué积jī水shuǐ于yú千qiān仞rèn之zhī溪xī，形xíng。

Zasady wojny to: pierwsze, ocena; drugie, oszacowanie; trzecie, obliczenie; czwarte, porównanie; piąte, zwycięstwo. Teren rodzi ocenę, ocena rodzi oszacowanie, oszacowanie rodzi obliczenie, obliczenie rodzi porównanie, porównanie rodzi zwycięstwo. Dlatego armia zwycięska jest jak waga, gdzie yi waży się przeciwko zhu, a armia pokonana jest jak waga, gdzie zhu waży się przeciwko yi. Ci, którzy odnoszą zwycięstwo, prowadzą swoje wojska jak wodę gromadzoną na wysokości tysiąca ren, to kwestia układu.