Tekst chiński
善建者不拔，善抱者不脱，子孙祭祀不辍。
修之身，其德乃真；修之家，其德有余；修之乡，其德乃长；修之于国，其德乃丰；修之于天下，其德乃普。
故以身观身，以家观家，以乡观乡，以国观国，以天下观天下。
吾何以知天下之然？
以此。
Tłumaczenie
Ten, kto wie dobrze budować, nie obawia się zniszczenia; ten, kto wie dobrze trzymać, nie obawia się utraty.
Jego synowie i wnuki będą mu składać ofiary bez przerwy.
Jeśli (człowiek) kultywuje Tao w sobie, jego cnota stanie się szczera.
Jeśli kultywuje je w rodzinie, jego cnota stanie się obfita.
Jeśli kultywuje je w wiosce, jego cnota stanie się rozległa.
Jeśli kultywuje je w królestwie, jego cnota stanie się rozkwitająca.
Jeśli kultywuje je w całym świecie, jego cnota stanie się powszechna.
Dlatego, według siebie, osądzam innych ludzi; według rodziny, osądzam inne rodziny; według wsi, osądzam inne wsie; według królestwa, osądzam inne królestwa; według świata, osądzam świat.
Jak wiem, że tak jest ze światem? Tylko dzięki temu.
Uwagi
E : 欧阳修 mówi: Jeśli posadzisz drzewo na równinie, nadejdzie czas, kiedy zostanie wykorzenione i przewrócone. Ale to, co dobrze ufundowane, nigdy nie zostanie wykorzenione (przewrócone). Jeśli trzymasz coś w dłoniach, nadejdzie czas, kiedy wypuścisz je; ale to, co mocno trzymamy, nigdy nie ucieka. Myślę, że 谢朓 (E) uważa, że te dwie analogie dotyczą tego, kto umie głęboko zakorzenić 德 w sobie i mocno trzymać 道 .
C : Każdy przedmiot materialny ma ciało, które można umieścić gdzieś; dlatego można go usunąć z miejsca, w którym został założony. Ale ten, kto kultywuje 道 , nie zakłada materialnie, zakłada duchowo. Dlatego to, co zakłada, jest niesamowite, niszczyć.
H : Jeśli zasługi i 德 Świętego są wieczne, jeśli jego dobroczynność sięga najdalszych potomków, to dlatego, że szczera kultywacja 道 jest podstawą jego postępowania. Wśród ludzi tego wieku, którzy dążą do zasług i reputacji, nie ma ani jednego, który chciałby założyć wieczne zasługi i pozostawić po sobie niezniszczalne dzieła.
Jeśli zwykli ludzie nie potrafią utrwalić swoich zasług, to dlatego, że chcą je założyć siłą swojej mądrości, i spotykają ludzi o większej mądrości, którzy przewyższają ich i pozbawiają ich reputacji.
E : To znaczy, że jego 德 stanie się rozkwitająca, a jego dobroczynność sięgać będzie jego najdalszych potomków.
H : Święty odnawia czystość swojej natury i zakłada w 天下 道 i 德 . Ludzie z 天下 są poruszeni jego przykładem i poddają się z całego serca. Jego dzieła są wieczne. Dlatego jego zasługi płyną przez dziesięć tysięcy pokoleń, a jego dobroczynność sięga nieskończoności. To człowiek, który wie, jak zakładać i trzymać 道 .
E : Według obecnego stanu 天下 , osądzam przyszły stan 天下 .
E : 天下 nie ma dwóch 道 . Jeśli Święty zna 天下 , to tylko dzięki temu 道 .
Aliter C : Jak wiem, że 天下 nie różni się od królestwa, królestwo od wsi, wieś od rodziny, rodzina od człowieka? Ponieważ wszyscy ludzie są podobni, ponieważ są równi do kultywowania 德 . Jak wiem to? Wiem to dzięki temu ciału, czyli dzięki sobie, badając sposób, w jaki praktykuję 道 . (Por. rozdz. XLVII.)
Aliter A : Według tych, którzy kultywują 道 , osądzam ludzi, którzy go nie kultywują; widzę, którzy zginą lub będą zbawieni.
A stosuje tę samą interpretację w trzech kolejnych zdaniach; ale wyjaśnia słowa 天下 (wulg. « imperium »), przez « pan, władca ». Według władcy, który kultywuje 道 , osądzam władców, którzy go nie kultywują.
A : Dzięki tym pięciu rzeczom wiem, że ludzie z 天下 , którzy kultywują 道 , są w rozkwicie, a ci, którzy porzucają 道 , nie opóźniają się w ginieniu.
