บทที่ 2 ของการสนทนาของขงจื๊อ

子zǐ游yóu问wèn孝xiào。子zǐ曰yuē：“今jīn之zhī孝xiào者zhě，是shì谓wèi能néng养yǎng，至zhì于yú犬quǎn马mǎ，皆jiē能néng有yǒu养yǎng，不bù敬jìng，何hé以yǐ别bié乎hū？”

II.7. ซือ เยว ถามเรื่องความเคารพบูชาพ่อแม่ ครูพูดว่า：— ความเคารพบูชาพ่อแม่ในปัจจุบันก็แค่ให้อาหารพ่อแม่เท่านั้น แต่แม้แต่สุนัขและม้า ก็ได้รับอาหารจากมนุษย์เช่นเดียวกัน ถ้าไม่มีความเคารพต่อพ่อแม่ จะแตกต่างจากสุนัขและม้าอย่างไร

子zǐ夏xià问wèn孝xiào。子zǐ曰yuē：“色sè难nán。有yǒu事shì，弟dì子zǐ服fú其qí劳láo，有yǒu酒jiǔ食shí，先xiān生shēng馔zhuàn，曾céng是shì以yǐ为wéi孝xiào乎hū？”

II.8. ซือ เซี่ย ถามเรื่องความเคารพบูชาพ่อแม่ ครูพูดว่า：— ความเคารพบูชาพ่อแม่ที่แสดงออกด้วยสีหน้าไม่ง่าย เมื่อพ่อแม่หรือพี่ชายมีงานให้ทำ ลูกน้องต้องช่วยเหลือ เมื่อมีเหล้าและอาหาร ลูกน้องต้องให้พ่อแม่หรือพี่ชายกินก่อน แล้วก็จะเป็นความเคารพบูชาพ่อแม่หรือ

子zǐ曰yuē：吾wú与yú回huí言yán终zhōng日rì，不bù违wéi如rú愚yú，退tuì而ér省xǐng其qí私sī，亦yì足zú以yǐ发fā。回huí也yě不bù愚yú。

II.9. ครูพูดว่า：— ฉันสอนหูยีตลอดวัน เขาไม่คัดค้านหรือถามอะไรเลย ดูเหมือนจะไม่มีความรู้ แต่เมื่อเขากลับไป ฉันดูการกระทำของเขาแล้วเห็นว่าเขาได้นำความรู้ที่ฉันสอนไปใช้ ฉันเห็นว่าหูยีไม่ใช่คนโง่

子zǐ曰yuē：视shì其qí所suǒ以yǐ，观guān其qí所suǒ由yóu，察chá其qí所suǒ安ān，人rén焉yān叟sǒu哉zāi！人rén焉yān叟sǒu哉zāi！

II.10. ครูพูดว่า：— ถ้าดูการกระทำของคน ถ้าดูเหตุผลที่ทำ ถ้าดูสิ่งที่ทำให้เขาเป็นคนดี คนนั้นจะซ่อนตัวไม่ได้

子zǐ曰yuē：温wēn故gù而ér知zhī新xīn，可kě以yǐ为wéi师shī矣yǐ。

II.11. ครูพูดว่า：— คนที่คิดเรื่องที่รู้แล้วเพื่อหาความรู้ใหม่ สามารถเป็นครูได้

子zǐ曰yuē：君jūn子zǐ不bù器qì。

II.12. ครูพูดว่า：— คนดีไม่ใช่เครื่องใช้

子zǐ贡gòng问wèn君jūn子zǐ。子zǐ曰yuē：“先xiān行xíng其qí言yán而ér后hòu从cóng之zhī。”

II.13. ซือ กง ถามเรื่องคนดี ครูพูดว่า：— คนดีจะทำตามที่พูดก่อน แล้วคนอื่นจะตาม

子zǐ曰yuē：君jūn子zǐ周zhōu而ér不bù比bǐ，小xiǎo人rén比bǐ而ér不bù周zhōu。

II.14. ครูพูดว่า：— คนดีรักคนทั้งหมดและไม่มีความชอบใจ คนธรรมดามีความชอบใจและไม่รักคนทั้งหมด

子zǐ曰yuē：学xué而ér不bù思sī则zé罔wǎng，思sī而ér不bù学xué则zé殆dài。

II.15. ครูพูดว่า：— การเรียนโดยไม่คิดคือการเสียเวลา การคิดโดยไม่เรียนคือการเสี่ยง

子zǐ曰yuē：攻gōng乎hū异yì端duān，斯sī害hài也yě已yǐ。

II.16. ครูพูดว่า：— การศึกษาเรื่องที่ตรงข้ามกันเป็นอันตราย

子zǐ曰yuē：由yóu，诲huì汝rǔ知zhī之zhī乎hū！知zhī之zhī为wéi知zhī之zhī，不bù知zhī为wéi不bù知zhī，是shì知zhī也yě。

II.17. ครูพูดว่า：— ยฺหวี จะสอนความรู้จริง ๆ ให้เธอหรือไม่ ความรู้ที่รู้ว่าเป็นความรู้ ความรู้ที่รู้ว่าไม่เป็นความรู้ นี่จึงเป็นความรู้จริง ๆ

子zǐ张zhāng学xué干gān禄lù。子zǐ曰yuē：“多duō闻wén阙quē疑yí，慎shèn言yán其qí余yú，则zé寡guǎ尤yóu。多duō见jiàn阙quē殆dài，慎shèn行xíng其qí余yú，则zé寡guǎ悔huǐ。言yán寡guǎ尤yóu，行xíng寡guǎ悔huǐ，禄lù在zài其qí中zhōng矣yǐ。

II.18. ซือ จางเรียนเพื่อหาเลี้ยงชีพ ครูพูดว่า：— หลังจากฟังเรื่องมาก ๆ ให้ละเว้นเรื่องที่ไม่แน่ใจ พูดเรื่องอื่น ๆ อย่างระมัดระวัง จะได้รับความวิพากษ์วิจารณ์น้อยลง หลังจากเห็นเรื่องมาก ๆ ให้ละเว้นเรื่องที่อันตราย ทำเรื่องอื่น ๆ อย่างระมัดระวัง จะได้มีความเสียใจน้อยลง ถ้าพูดให้ได้รับความวิพากษ์วิจารณ์น้อย และทำให้มีความเสียใจน้อย เลี้ยงชีพก็จะมาขึ้นเอง

哀āi公gōng问wèn曰yuē：“何hé为wéi则zé民mín服fú？”孔kǒng子zǐ对duì曰yuē：“举jǔ直zhí错cuò诸zhū枉wǎng，则zé民mín服fú；举jǔ枉wǎng错cuò诸zhū直zhí，则zé民mín不bù服fú。”

II.19. ไอ กง ถามว่า：— ต้องทำอย่างไรให้ประชาชนยอมรับ ครูพูดว่า：— ถ้ารับใช้คนที่ดีและละทิ้งคนที่ชั่ว ประชาชนจะยอมรับ ถ้ารับใช้คนที่ชั่วและละทิ้งคนที่ดี ประชาชนจะไม่ยอมรับ

季jì康kāng子zǐ问wèn：“使shǐ民mín敬jìng忠zhōng以yǐ劝quàn，如rú之zhī何hé？”子zǐ曰yuē：“临lín之zhī以yǐ庄zhuāng则zé敬jìng，孝xiào慈cí则zé忠zhōng，举jǔ善shàn而ér教jiào不bù能néng则zé劝quàn。”

II.20. จี คัง ซือถามว่า：— ต้องทำอย่างไรให้ประชาชนเคารพและจงรักภักดีต่อเจ้าผู้ปกครอง ครูพูดว่า：— ถ้าผู้ปกครองมีความราบรื่นในสังคม ประชาชนจะเคารพ ถ้าผู้ปกครองเคารพบูชาพ่อแม่และมีความเมตตา ประชาชนจะจงรักภักดี ถ้าผู้ปกครองยกย่องคนดีและสอนคนที่ยังไม่ดี ประชาชนจะกระตุ้นให้คนดี

或huò谓wèi孔kǒng子zǐ曰yuē：“子zǐ奚xī不bù为wéi政zhèng？”子zǐ曰yuē：“书shū云yún：孝xiào乎hū！惟wéi孝xiào友yǒu于yú兄xiōng弟dì，施shī于yú有yǒu政zhèng。是shì亦yì为wéi政zhèng。奚xī其qí为wéi为wéi政zhèng！”

II.21. คนหนึ่งถามครูว่า：— ครู ทำไมไม่เข้าร่วมการเมือง ครูพูดว่า：— หนังสือพยากรณ์ว่า ความเคารพบูชาพ่อแม่และความเป็นพี่น้องที่ดี จะกระจายไปทั่วในการปกครอง นี่ก็เป็นการปกครองเช่นกัน ทำไมต้องเป็นการปกครองอย่างอื่น

子zǐ曰yuē：人rén而ér无wú信xìn，不bù知zhī其qí可kě也yě。大dà车chē无wú倪ní，小xiǎo车chē无wú杌wù，其qí何hé以yǐ行xíng之zhī哉zāi！

II.22. ครูพูดว่า：— คนที่ไม่ซื่อสัตย์ ไม่รู้ว่าจะใช้เป็นอย่างไร คนที่ไม่มีความเชื่อมั่นเหมือนรถใหญ่ที่ไม่มีขาโยง หรือรถเล็กที่ไม่มีขาโยง จะใช้เป็นอย่างไร

子zǐ张zhāng问wèn：“十shí世shì可kě知zhī也yě？”子zǐ曰yuē：“殷yīn因yīn与yú夏xià礼lǐ，所suǒ损sǔn益yì，可kě知zhī也yě。周zhōu因yīn于yú殷yīn礼lǐ，所suǒ损sǔn益yì，可kě知zhī也yě。其qí或huò继jì周zhōu者zhě，虽suī百bǎi世shì，可kě知zhī也yě。”

II.23. ซือ จางถามว่า：— สามารถทราบเรื่องราวของผู้ปกครองใน 10 รัชกาลต่อไปได้หรือไม่ ครูพูดว่า：— ราชวงศ์อินได้รับพิธีกรรมจากราชวงศ์เซีย และสามารถทราบเรื่องราวที่เพิ่มหรือลดได้ ราชวงศ์โจวได้รับพิธีกรรมจากราชวงศ์อิน และสามารถทราบเรื่องราวที่เพิ่มหรือลดได้ ถ้ามีผู้ปกครองที่สืบต่อราชวงศ์โจว ไม่ว่าจะเป็น 100 รัชกาล ก็สามารถทราบเรื่องราวได้

子zǐ曰yuē：非fēi其qí鬼guǐ而ér祭jì之zhī，谄chǎn也yě。见jiàn义yì不bù为wéi，无wú勇yǒng也yě。

II.24. ครูพูดว่า：— คนที่บูชาพลังอันไม่ใช่ของเขา เป็นคนกล่าวโน้มน้าว คนที่เห็นความถูกต้องแต่ไม่ทำ เป็นคนไม่กล้าหาญ