Rozdział 5 Sun Zi

孙Sūn子zǐ曰yuē：凡fán治zhì众zhòng如rú治zhì寡guǎ，分fēn数shù是shì也yě；斗dòu众zhòng如rú斗dòu寡guǎ，形xíng名míng是shì也yě；三sān军jūn之zhī众zhòng，可kě使shǐ必bì受shòu敌dí而ér无wú败bài者zhě，奇qí正zhèng是shì也yě；兵bīng之zhī所suǒ加jiā，如rú以yǐ碫duàn投tóu卵luǎn者zhě，虚xū实shí是shì也yě。

Dowodzenie armią liczebną jak niewielką grupą ludzi zależy od organizacji i dyscypliny; stawianie czoła armii liczebnej jak niewielkiej grupie ludzi zależy od sygnalizacji i koordynacji. Armia, jakkolwiek liczna, może stawić czoło wrogowi i nigdy nie ponieść porażki dzięki połączeniu zwykłych i niezwykłych taktyk. Gdy armia atakuje, jej efekt powinien być tak decydujący jak kamień rzucony na jajko, co zależy od umiejętności wykorzystania słabych i silnych stron.

凡fán战zhàn者zhě，以yǐ正zhèng合hé，以yǐ奇qí胜shèng。故gù善shàn出chū奇qí者zhě，无wú穷qióng如rú天tiān地dì，不bù竭jié如rú江jiāng海hǎi。终zhōng而ér复fù始shǐ，日rì月yuè是shì也yě。死sǐ而ér更gèng生shēng，四sì时shí是shì也yě。声shēng不bù过guò五wǔ，五wǔ声shēng之zhī变biàn，不bù可kě胜shèng听tīng也yě；色sè不bù过guò五wǔ，五wǔ色sè之zhī变biàn，不bù可kě胜shèng观guān也yě；味wèi不bù过guò五wǔ，五wǔ味wèi之zhī变biàn，不bù可kě胜shèng尝cháng也yě；战zhàn势shì不bù过guò奇qí正zhèng，奇qí正zhèng之zhī变biàn，不bù可kě胜shèng穷qióng也yě。奇qí正zhèng相xiāng生shēng，如rú循xún环huán之zhī无wú端duān，孰shú能néng穷qióng之zhī？

Ogólnie rzecz biorąc, w wojnie stawia się czoło wrogowi siłami regularnymi, ale zwycięstwo odnosi się dzięki siłom niezwykłym. Ten, kto doskonale potrafi wykorzystywać niezwykłe taktyki, ma zasoby bez granic jak niebo i ziemia, i nigdy się nie wyczerpują jak rzeki i morza. Odnawiają się bez przerwy jak słońce i księżyc, i odradzają się jak cztery pory roku. Istnieje tylko pięć dźwięków muzycznych, ale ich kombinacje są nieograniczone i nie można ich wszystkich wysłuchać; istnieje tylko pięć podstawowych kolorów, ale ich odcienie są nieskończone i nie można ich wszystkich zobaczyć; istnieje tylko pięć podstawowych smaków, ale ich mieszanki są nieograniczone i nie można ich wszystkich spróbować. W strategii istnieje tylko zwykłe i niezwykłe, ale ich zmiany są nieskończone i nie można ich wyczerpać. Zwykłe i niezwykłe generują się nawzajem jak koło bez końca: kto może wyczerpać ich możliwości?

激jī水shuǐ之zhī疾jí，至zhì于yú漂piāo石shí者zhě，势shì也yě；鸷zhì鸟niǎo之zhī疾jí，至zhì于yú毁huǐ折zhé者zhě，节jié也yě。故gù善shàn战zhàn者zhě，其qí势shì险xiǎn，其qí节jié短duǎn。势shì如rú扩kuò弩nǔ，节jié如rú发fā机jī。

Woda płynąca z dużą prędkością może unieść kamienie, to kwestia siły; ptak drapieżny, który z dużą prędkością spada na swoją ofiarę, może ją złamać, to kwestia czasu. Dlatego dobry strateg zna, jak stworzyć niebezpieczną sytuację i chwycić odpowiedni moment. Jego siła jest jak napięty łuk, a jego czas jak mechanizm spustowy.

纷fēn纷fēn纭yún纭yún，斗dòu乱luàn而ér不bù可kě乱luàn；浑hún浑hún沌dùn沌dùn，形xíng圆yuán而ér不bù可kě败bài。乱luàn生shēng于yú治zhì，怯qiè生shēng于yú勇yǒng，弱ruò生shēng于yú强qiáng。治zhì乱luàn，数shù也yě；勇yǒng怯qiè，势shì也yě；强qiáng弱ruò，形xíng也yě。故gù善shàn动dòng敌dí者zhě，形xíng之zhī，敌dí必bì从cóng之zhī；予yú之zhī，敌dí必bì取qǔ之zhī。以yǐ利lì动dòng之zhī，以yǐ卒zú待dài之zhī。

W pozornym zamieszaniu walki istnieje porządek, który nie może być zakłócony; w pozornej chaotyczności ruchów istnieje spójność, która nie może być pokonana. Chaos powstaje z porządku, tchórzostwo powstaje z odwagi, słabość powstaje z siły. Porządek i chaos zależą od organizacji; odwaga i tchórzostwo zależą od sytuacji; siła i słabość zależą od ustawienia. Dlatego ten, kto doskonale potrafi manipulować wrogiem, pokazuje mu wygląd, na który musi zareagować, i oferuje mu przynętę, którą musi chwycić. Przyciąga wroga korzyścią i czeka na niego z gotowymi siłami.

故gù善shàn战zhàn者zhě，求qiú之zhī于yú势shì，不bù责zé于yú人rén故gù能néng择zé人rén而ér任rèn势shì。任rèn势shì者zhě，其qí战zhàn人rén也yě，如rú转zhuǎn木mù石shí。木mù石shí之zhī性xìng，安ān则zé静jìng，危wēi则zé动dòng，方fāng则zé止zhǐ，圆yuán则zé行xíng。故gù善shàn战zhàn人rén之zhī势shì，如rú转zhuǎn圆yuán石shí于yú千qiān仞rèn之zhī山shān者zhě，势shì也yě。

Dobry strateg szuka zwycięstwa w sytuacji i nie wymaga od ludzi niemożliwych czynów. Ten, kto potrafi wykorzystać sytuację, może używać swoich żołnierzy jak toczy się drewno lub kamienie. Natura drewna i kamieni polega na pozostawaniu nieruchomym na płaskim terenie i tocząc się na stoku. Dlatego dobry strateg potrafi stworzyć sytuację, w której jego żołnierze walczą z siłą kamienia toczącego się z wierzchołka tysiącmilowego wzgórza.