Hoofdstuk 5 van Sunzi

孙Sūn子zǐ曰yuē：凡fán治zhì众zhòng如rú治zhì寡guǎ，分fēn数shù是shì也yě；斗dòu众zhòng如rú斗dòu寡guǎ，形xíng名míng是shì也yě；三sān军jūn之zhī众zhòng，可kě使shǐ必bì受shòu敌dí而ér无wú败bài者zhě，奇qí正zhèng是shì也yě；兵bīng之zhī所suǒ加jiā，如rú以yǐ碫duàn投tóu卵luǎn者zhě，虚xū实shí是shì也yě。

Een leger bevelen zoals een kleine groep, is een kwestie van organisatie en discipline; een groot leger tegen een kleine groep bevelen, is een kwestie van signalering en coördinatie. Een leger, hoe groot het ook is, kan de vijand confronteren zonder ooit verslagen te worden, dankzij de combinatie van gewone en buitengewone tactieken. Wanneer een leger aanvalt, moet het effect even beslissend zijn als een steen die op een ei wordt gegooid, wat afhangt van de vaardigheid om zwakke en sterke punten te benutten.

凡fán战zhàn者zhě，以yǐ正zhèng合hé，以yǐ奇qí胜shèng。故gù善shàn出chū奇qí者zhě，无wú穷qióng如rú天tiān地dì，不bù竭jié如rú江jiāng海hǎi。终zhōng而ér复fù始shǐ，日rì月yuè是shì也yě。死sǐ而ér更gèng生shēng，四sì时shí是shì也yě。声shēng不bù过guò五wǔ，五wǔ声shēng之zhī变biàn，不bù可kě胜shèng听tīng也yě；色sè不bù过guò五wǔ，五wǔ色sè之zhī变biàn，不bù可kě胜shèng观guān也yě；味wèi不bù过guò五wǔ，五wǔ味wèi之zhī变biàn，不bù可kě胜shèng尝cháng也yě；战zhàn势shì不bù过guò奇qí正zhèng，奇qí正zhèng之zhī变biàn，不bù可kě胜shèng穷qióng也yě。奇qí正zhèng相xiāng生shēng，如rú循xún环huán之zhī无wú端duān，孰shú能néng穷qióng之zhī？

Algemeen gezegd, in de oorlog, confronteert men de vijand met reguliere troepen, maar wint men de slag met buitengewone troepen. Degene die uitblinkt in het gebruik van buitengewone tactieken, heeft onuitputtelijke middelen zoals de hemel en de aarde, en zijn middelen zijn onuitputtelijk zoals rivieren en zeeën. Ze vernieuwen zich voortdurend zoals de zon en de maan, en herrijzen zoals de vier seizoenen. Er zijn slechts vijf tonen, maar hun combinaties zijn oneindig en kunnen niet allemaal worden gehoord; er zijn slechts vijf kleuren, maar hun variaties zijn oneindig en kunnen niet allemaal worden gezien; er zijn slechts vijf smaken, maar hun combinaties zijn oneindig en kunnen niet allemaal worden geproefd. In de strategie zijn er slechts het gewone en het buitengewone, maar hun variaties zijn oneindig en kunnen niet worden uitgeput. Het gewone en het buitengewone genereren elkaar, zoals een cirkel zonder einde: wie kan hun mogelijkheden uitputten?

激jī水shuǐ之zhī疾jí，至zhì于yú漂piāo石shí者zhě，势shì也yě；鸷zhì鸟niǎo之zhī疾jí，至zhì于yú毁huǐ折zhé者zhě，节jié也yě。故gù善shàn战zhàn者zhě，其qí势shì险xiǎn，其qí节jié短duǎn。势shì如rú扩kuò弩nǔ，节jié如rú发fā机jī。

Water dat snel stroomt kan stenen meeslepen, dat is een kwestie van kracht; een roofvogel die snel neerdaalt kan zijn prooi breken, dat is een kwestie van timing. Daarom weet een goede strateeg een gevaarlijke situatie te creëren en het juiste moment te grijpen. Zijn kracht is als een gespannen armbrest, en zijn timing als het uitlaten van het mechanisme.

纷fēn纷fēn纭yún纭yún，斗dòu乱luàn而ér不bù可kě乱luàn；浑hún浑hún沌dùn沌dùn，形xíng圆yuán而ér不bù可kě败bài。乱luàn生shēng于yú治zhì，怯qiè生shēng于yú勇yǒng，弱ruò生shēng于yú强qiáng。治zhì乱luàn，数shù也yě；勇yǒng怯qiè，势shì也yě；强qiáng弱ruò，形xíng也yě。故gù善shàn动dòng敌dí者zhě，形xíng之zhī，敌dí必bì从cóng之zhī；予yú之zhī，敌dí必bì取qǔ之zhī。以yǐ利lì动dòng之zhī，以yǐ卒zú待dài之zhī。

In het schijnbare chaos van de strijd is er een orde die niet kan worden verstoord; in de schijnbare verwarring van de bewegingen is er een samenhang die niet kan worden verslagen. Het chaos ontstaat uit de orde, de lafheid ontstaat uit de moed, de zwakte ontstaat uit de kracht. Orde en chaos hangen af van de organisatie; moed en lafheid hangen af van de situatie; kracht en zwakte hangen af van de opstelling. Degene die uitblinkt in het manipuleren van de vijand, laat hem een verschijning zien waar hij niet anders kan dan op reageren, en biedt hem een lokaas dat hij niet anders kan dan grijpen. Hij lokt de vijand met een voordeel, en verwacht hem met troepen die klaar staan.

故gù善shàn战zhàn者zhě，求qiú之zhī于yú势shì，不bù责zé于yú人rén故gù能néng择zé人rén而ér任rèn势shì。任rèn势shì者zhě，其qí战zhàn人rén也yě，如rú转zhuǎn木mù石shí。木mù石shí之zhī性xìng，安ān则zé静jìng，危wēi则zé动dòng，方fāng则zé止zhǐ，圆yuán则zé行xíng。故gù善shàn战zhàn人rén之zhī势shì，如rú转zhuǎn圆yuán石shí于yú千qiān仞rèn之zhī山shān者zhě，势shì也yě。

Een goede strateeg zoekt de overwinning in de situatie en eist niet van de mensen onmogelijke daden. Degene die de situatie kan benutten, kan zijn soldaten gebruiken zoals men houtblokken of stenen rolt. De aard van houtblokken en stenen is om stil te blijven op vlak terrein en te rollen op een helling. Daarom weet een goede strateeg een situatie te creëren waarin zijn soldaten vechten met de kracht van een steen die van de top van een duizend meter hoge berg rolt.