W tej sekcji omawiamy kilka ważnych zagadnień gramatycznych: zaimki dla zwierząt i rzeczy, nowy klasyfikator, różnicę między „trochę” a sławnym chińskim 了 wskazującym na zmianę sytuacji.
Zaimki 大家, 它 i 它们
W języku chińskim istnieje specjalny zaimek trzecioosobowy służący do określania zwierząt i przedmiotów: 它 . Jego liczba mnoga to 它们 .
Podsumowanie zaimków trzecioosobowych:
- 他 : on (dla mężczyzny)
- 她 : ona (dla kobiety)
- 它 : on/ona/ono (dla zwierzęcia lub przedmiotu)
Przykłady z tekstu:
我家有一只狗，还有两只猫。它们都不大。
W moim domu jest jeden pies i dwa koty. One nie są duże.
Uwaga
W mowie 他, 她 i 它 wymawia się tak samo: . Różnica istnieje jedynie w piśmie.
大家 to zaimek oznaczający „wszyscy”. Stosuje się go, aby zwrócić się do grupy lub mówić o całej grupie.
Przykład: 大家好！ Wszyscy pozdrowienia!
Klasyfikator 只
只 to klasyfikator małych zwierząt (kotów, psów, ptaków itp.).
Przykłady z tekstu:
我家有一只狗。 W moim domu jest jeden pies.
还有两只猫。 A także dwa koty.
UWAGA: 只 ma dwa znaczenia
只 wymawia się (pierwszy ton), gdy jest użyte jako klasyfikator.
Natomiast 只 wymawia się (trzeci ton), gdy oznacza „tylko”.
Przykład: 我只有一个妹妹。 Mam tylko jedną młodszą siostrę.
一点儿 i 有点儿: dwa sposoby na powiedzenie „trochę”
Obie te frazy tłumaczymy jako „trochę”, ale ich użycie jest różne.
1. 一点儿 : trochę (po czasowniku)
一点儿 umieszczamy po czasowniku. Oznacza niewielką ilość, bez negatywnego wydźwięku.
Przykłady:
他们都会说一点儿中文。
Wszyscy potrafią trochę mówić po chińsku.
也会写一些汉字。
I potrafią napisać kilka chińskich znaków.
2. 有点儿 : trochę (przed czasownikiem)
有点儿 umieszczamy przed czasownikiem (lub czasownikiem przymiotnikowym). Jest to przysłówek. Często niesie negatywny wydźwięk, wrażenie dyskomfortu lub zakłopotania.
Przykład z tekstu:
我有点儿喜欢她。
Trochę ją lubię (trochę to krępujące…).
Nie mylić!
一点儿 występuje po czasowniku: 说一点儿中文 (mówić trochę po chińsku).
有点儿 występuje przed czasownikiem: 有点儿喜欢 (trochę lubić).
Można zapamiętać, że 有点儿 często niesie negatywny lub krępujący wydźwięk, natomiast 一点儿 jest neutralne.
Końcowe 了: zmiana sytuacji
Partykuła 了 , umieszczona na końcu zdania, wskazuje, że doszło do zmiany sytuacji: coś jest nowe, inne niż wcześniej. Jest to partykuła modalna.
Przykłady z tekstu:
我二十岁了。
Mam już dwadzieścia lat. (= to nowość, osiągnąłem ten wiek)
她九岁了。
Ona ma już dziewięć lat.
Porównanie:
我二十岁。 Mam dwadzieścia lat. (proste stwierdzenie, bez kontekstu)
我二十岁了。 Mam już dwadzieścia lat! (teraz tak jest, to zmiana)
Uwaga
To 了 nie jest markerem czasu przeszłego. Wskazuje zmianę stanu, niezależnie od czasu. Na przykład 我不学中文了。 znaczy „Już nie uczę się chińskiego.” (= zmiana: wcześniej się uczyłem, teraz nie).
Użycie 了 modalnego nie zawsze jest oczywiste dla początkujących. Z praktyką przychodzi to jednak naturalnie. Ważne jest więc uczenie się typowych zdań na pamięć.
Wyrażenie 有的: „niektórzy… inni…”
有的 znaczy „niektórzy”. Pozwala wyrazić podział w grupie: „niektórzy są X, inni są Y”.
Przykład z tekstu:
他们有的是英国人，有的是美国人。
Oni są niektórzy Anglikami, inni Amerykanami.
Wyrażenie 人很好: „być porządnym człowiekiem”
W zdaniu 我的爸爸妈妈人很好。 słowo 人 nie oznacza dosłownie „osoba”, lecz określa charakter człowieka. Po polsku powiedzielibyśmy: „Moi rodzice są porządnymi ludźmi.”
Struktura:
和 w znaczeniu „z”
W sekcji 6 poznaliśmy 和 jako „i” (spójnik między dwoma rzeczownikami). W tej sekcji 和 przyjmuje inne znaczenie: „z” (przyimek).
Przykład z tekstu:
我喜欢和它们玩。
Lubię się bawić z nimi.
Jak odróżnić oba znaczenia? Pomaga kontekst:
爸爸和妈妈 — tata i mama (między dwoma rzeczownikami = „i”)
和它们玩 — bawić się z nimi (przed dopełnieniem + czasownik = „z”)
