Grammatica van les 8

In deze les behandelen we verschillende belangrijke grammaticaregels: voornaamwoorden voor dieren en dingen, een nieuwe maatwoord, het verschil tussen "een beetje" en de bekende 了 voor situatieverandering.

De voornaamwoorden 大家, 它 en 它们

In het Chinees bestaat er een specifiek voornaamwoord voor de derde persoon om dieren en voorwerpen aan te duiden: 它 tā. Het meervoud is 它们 tāmen.

Overzicht van derdepersoonsvoornaamwoorden:

• 他 tā: hij (voor een man)
• 她 tā: zij (voor een vrouw)
• 它 tā: hij/zij (voor een dier of voorwerp)

Voorbeelden uit de tekst:
我家有一只狗，还有两只猫。它们都不大。
Wǒ jiā yǒu yì zhī gǒu, hái yǒu liǎng zhī māo. Tāmen dōu bú dà.
Mijn gezin heeft een hond en ook twee katten. Ze zijn niet groot.

大家 dàjiā is een voornaamwoord dat "iedereen" betekent. Het wordt gebruikt om een groep aan te spreken of om over de hele groep te praten.
Voorbeeld: 大家好！ Dàjiā hǎo! Hallo allemaal!

Het maatwoord 只 zhī

只 zhī is het maatwoord voor kleine dieren (katten, honden, vogels, etc.).

Voorbeelden uit de tekst:
我家有一只狗。 Mijn gezin heeft een hond.
还有两只猫。 En ook twee katten.

一点儿 en 有点儿: twee manieren om "een beetje" te zeggen

Beide uitdrukkingen betekenen "een beetje", maar ze worden anders gebruikt.

1. 一点儿 yìdiǎnr: een beetje (na het werkwoord)

一点儿 komt na het werkwoord. Het duidt een kleine hoeveelheid aan, zonder negatieve bijklank.

Voorbeelden:
他们都会说一点儿中文。 Tāmen dōu huì shuō yìdiǎnr Zhōngwén.
Ze kunnen allemaal een beetje Chinees spreken.

也会写一些汉字。
En ook enkele Chinese karakters schrijven.

2. 有点儿 yǒudiǎnr: een beetje (voor het werkwoord)

有点儿 komt voor het werkwoord (of het werkwoordelijke bijvoeglijk naamwoord). Het is een bijwoord. Het heeft vaak een negatieve bijklank, van ongemak of gêne.

Voorbeeld uit de tekst:
我有点儿喜欢她。 Wǒ yǒudiǎnr xǐhuan tā.
Ik vind haar een beetje leuk (het is een beetje gênant…).

De uitgangs-了: situatieverandering

Het partikel 了 le, aan het einde van de zin, duidt aan dat er een situatieverandering heeft plaatsgevonden: er is iets nieuws of anders dan voorheen. Het is een modaal partikel.

Voorbeelden uit de tekst:
我二十岁了。 Wǒ èrshí suì le.
Ik ben (nu) twintig jaar (oud). (= het is nieuws, ik heb die leeftijd bereikt)

她九岁了。 Tā jiǔ suì le.
Ze is (nu) negen jaar (oud).

Vergelijking:
我二十岁。 Ik ben twintig jaar (eenvoudige vaststelling, zonder nuance).
我二十岁了。 Ik ben (nu) twintig jaar (het is nu zo, ik heb die leeftijd bereikt).

De uitdrukking 有的: "sommigen... anderen..."

有的 yǒude betekent "sommigen". Het maakt een onderscheid binnen een groep duidelijk: "sommigen zijn X, anderen zijn Y".

Voorbeeld uit de tekst:
他们有的是英国人，有的是美国人。
Tāmen yǒude shì Yīngguó rén, yǒude shì Měiguó rén.
Van hen zijn sommigen Engels, anderen Amerikaans.

De uitdrukking 人很好: "een goed mens zijn"

In de zin 我的爸爸妈妈人很好。 Wǒ de bàba māma rén hěn hǎo. duidt het woord 人 rén niet "een persoon" aan, maar het menselijke karakter van iemand. Het is als zeggen in het Nederlands: "Mijn ouders zijn aardige mensen."

De structuur is:

和 in de betekenis van "met"

In les 6 hebben we gezien dat 和 hé "en" betekent (voegwoord tussen twee zelfstandige naamwoorden). In deze les krijgt 和 een andere betekenis: "met" (voorzetsel).

Voorbeeld uit de tekst:
我喜欢和它们玩。 Wǒ xǐhuan hé tāmen wán.
Ik vind het leuk om met hen te spelen.

Hoe onderscheid je de twee betekenissen? Dat hangt af van de context:
爸爸和妈妈 — papa en mama (tussen twee zelfst. nw. = "en")
和它们玩 — spelen met hen (voor een bepaling + werkwoord = "met")