V.1. De Meester zei dat Gongye Chang een man was aan wie men met recht een dochter kon geven in het huwelijk; hoewel hij in de boeien zat, had hij geen straf verdiend. Hij gaf hem zijn dochter in het huwelijk. De Meester zei dat Nanyong, in een goed bestuurd land, altijd een ambt zou hebben; in een slecht bestuurd land zou hij weten te ontkomen aan martelingen en de doodstraf. Hij gaf hem de dochter van zijn broer in het huwelijk.
子谓子贱：“君子哉若人！鲁无君子，斯焉取斯？”
V.2. De Meester zei over Zijian:— Wat een wijsheid is er in deze man! Als de staat Lu geen wijzen had, waar zou hij dan deze wijsheid hebben kunnen vinden?
子贡问曰：“赐也何如？”子曰：“汝器也。”曰：“何器也？”曰：“琏瑚也。”
V.3. Zigong vroeg:— Wat zegt U over mij?De Meester antwoordde:— Gij zijt een vaat.Hij vroeg:— Wat voor een vaat?— Een vaat voor offers, zei Confucius.
或曰：“雍也仁而不佞。”子曰：“焉用佞？御人以口给，屡憎于人，不知其仁。焉用佞？”
V.4. Iemand zei:— Yong is zeer deugdzaam, maar niet gespierd in het spreken.De Meester antwoordde:— Waar dient het om gespierd te zijn? Diegenen die mensen met mooie woorden ontvangen, die alleen uit de mond komen en niet uit het hart, worden vaak gehate. Ik weet niet of Yong deugdzaam is; maar waar dient het om gespierd te zijn?
子使漆雕开仕。对曰：“吾斯之未能信。”子说。
V.5. De Meester had Qidiaokai ertoe overgehaald een ambt te bekleden, en hij antwoordde:— Ik ben er nog niet in geslaagd om het perfect te weten.De Meester was daarover blij.
子曰：“道不行，乘桴浮于海，从我者其由与！”子路闻之喜。子曰：“由也好勇过我，无所取材。”
V.6. De Meester zei:— Mijn leer wordt niet beoefend. Als ik op een vlot zou stappen en me aan de golven van de zee zou overgeven, wie zou me dan volgen? Zou het niet You zijn?Zilu hoorde dit en was er dolblij mee. De Meester zei:— You heeft meer moed dan ik, maar hij heeft niet het oordeel om goed te kunnen oordelen.
孟武伯问：“子路仁乎？”子曰：“不知也。”又问。子曰：“由也，千乘之国，可使治其赋也。不知其仁也。”求也何如？”子曰：“求也，千室之邑，百乘之家，可使为之宰也。不知其仁也。”赤也何如？”子曰：“赤也，束带立于朝，可使与宾客言也。不知其仁也。”
V.7. Meng Wubo vroeg: "Is Zilu deugdzaam?" De Meester antwoordde: "Ik weet het niet." Hij vroeg opnieuw. De Meester antwoordde: "You kan de troepen van een staat met duizend strijdwagen leiden. Ik weet niet of zijn deugd perfect is." Hij vroeg: "Wat denk je van Qiu?" De Meester antwoordde: "Qiu kan een stad van duizend gezinnen of het huis van een groot prefect besturen. Ik weet niet of hij perfect deugdzaam is." Hij vroeg: "Wat zeg je van Chi?" De Meester antwoordde: "Chi kan in staatsklederen voor een vorst staan en met gasten en bezoekers praten. Ik weet niet of zijn deugd perfect is."
子谓子贡曰：“汝与回也孰愈？”对曰：“赐也何敢望回。回也闻一以知十，赐也闻一以知二。”子曰：“弗如也。吾与汝弗如也。”
V.8. De Meester zei tegen Zigong:— Wie van jullie twee is de beste, jij of Hui?Zigong antwoordde:— Hoe zou ik het durven vergelijken met Hui? Als Hui één ding hoort, begrijpt hij er tien; als ik één ding hoor, begrijp ik er twee.De Meester zei:— Je bent hem niet gelijk; ik ben het met je eens, je bent hem niet gelijk.
宰予旦寝，子曰：“朽木，不可雕也；粪土之墙，不可圬也。于予与何诛？”
V.9. Zaiyu bleef overdag in bed liggen. De Meester zei:— Een rot hout kan niet worden gesneden; een muur van mest en modder kan niet worden gepleisterd. Waar heeft het nut om Yu te straffen?
子曰：“始吾于人也，听其言而信其行；今吾于人也，听其言而观其行。于予与改是。”
V.10. De Meester zei:— Ik heb nog nooit een man gezien met een onbuigzame wil.Iemand zei:— Shen Chang.De Meester antwoordde:— Chang is een slaaf van zijn passies; hoe zou hij een onbuigzame wil hebben?
子贡曰：“我不欲人之加诸我也，吾亦欲无加诸人。”子曰：“赐也，非尔所及也。”
V.11. Zigong zei:— Ik wil niet dat anderen mij datgene aandoen wat ik niet wil dat zij mij aandoen, en ik wil ook niet dat ik anderen datgene aandoe wat ik niet wil dat zij mij aandoen.De Meester antwoordde:— Sei, je hebt die perfectie nog niet bereikt.
子贡曰：“夫子之文章，可得而闻也；夫子之言性与天道，不可得而闻也。”
V.12. Zigong zei:— Het is toegestaan aan alle leerlingen om de lessen van de Meester over de houding van het lichaam en de voorschriften te horen, maar niet zijn leerstukken over de aard van de mens en de werking van de hemel.
子路有闻，未之能行，唯恐有闻。
V.13. Wanneer Zilu een les had gehord, vreesde hij om een nieuwe te horen, totdat hij de eerste in de praktijk had gebracht.
子贡问曰：“孔文子何以谓之文也？”子曰：“敏而好学，不耻下问，是以谓之文也。”
V.14. Zigong vroeg waarom Kong Wenzi na zijn dood de naam Wen, Poli of Cultiveerde, had gekregen. De Meester antwoordde:— Hoewel hij zeer intelligent was, hield hij van leren; hij schaamde zich niet om zelfs zijn inferieuren te vragen. Daarom kreeg hij de postume naam Wen.
Noten: Nanyong, een leerling van Confucius, woonde in Nangong. Hij heette Tao en Guo. Zijn bijnaam was Ziyong, en zijn postume naam Jingshou. Hij was de oudere broer van Meng Yi.
子谓子产：“有君子之道四焉：其行己也恭，其事上也敬，其养民也惠，其使民也义。”
V.15. De Meester zei dat Zichan perfect vier deugden beoefende: namelijk, nederigheid tegenover zijn gelijken, respect tegenover zijn superieuren, goedheid tegenover het volk, rechtvaardigheid tegenover zijn onderdanen.
子曰：“晏平仲善与人交，久而敬之。”
V.16. De Meester zei:— Yan Pingzhong is admiraal in zijn relatie met zijn vrienden; hoe lang hun intimiteit ook duurt, hij behandelt ze altijd met respect.
子曰：“臧文仲居蔡，山节藻棁，何如其知也？”
V.17. De Meester zei:— Zang Wenzhong bouwde voor de huisvesting van een grote schildpad een gebouw waar de sculptuur bergen op de kapitelen van de zuilen en de schilderkunst zeewieren op de zuiltjes van het dak afbeeldde. Kan men zeggen dat hij een verlichte man was?
Noten: Zang Wenzhong, genaamd Chen, hoofd van de familie Zang Sun, was een groot prefect in de staat Lu. Cai, een grote schildpad, zo genoemd omdat hij afkomstig was uit het land van Cai (nu opgenomen in het Zhou Ning Fu, provincie Henan). Wenzhong geloofde dat een schildpad, omgeven door zoveel eer, zeker de hemelse gunsten zou doen neerdalen. Hij wist niet dat de schildpad alleen nuttig is voor de waarzeggerij, dat hij alleen gunstige of ongunstige voortekenen kan geven, maar geen goeds en kwaads kan uitdelen. Verdiente hij het om als een verlichte man te worden beschouwd?
子张问曰：“令尹子文三仕为令尹，无喜色；三已之，无愠色。旧令尹之政，必以告新令尹。何如？”子曰：“忠矣！”曰：“仁矣乎？”子曰：“未知。焉得仁？”“崔子弑齐君，陈文子有马十乘，弃而违之。至于他邦，则曰：‘犹吾大夫崔子也。’违之。至一邦，则又曰：‘犹吾大夫崔子也。’违之。何如？”子曰：“清矣。”曰：“仁矣乎？”子曰：“未知。焉得仁？”
V.18. Zizhang zei:— Ziwen, eerste minister van Chu, werd drie keer met eer bekleed en tot eerste minister benoemd; hij liet geen blijdschap zien. Hij werd drie keer van zijn ambt ontheven; hij liet geen ontevredenheid zien. Bij het verlaten van het ambt van eerste minister maakte hij zijn administratieve handelingen bekend aan zijn opvolger. Wat moet men van hem denken?De Meester antwoordde:— Hij was trouw aan zijn plicht.Zizhang zei:— Is zijn deugd perfect?De Meester antwoordde:— Ik weet het niet; is zijn onverschilligheid voor ambten perfect?Zizhang zei:— Cuizi, nadat hij zijn vorst, de heer van Qi, had vermoord, had Chen Wenzi tien wagens met vier paarden, en hij verliet zijn rijkdom en zijn vaderland. Toen hij in een andere staat kwam, zei hij: "Hier lijken de ambtenaren op onze grote prefect Cuizi." En hij vertrok. Toen hij in een nieuwe staat kwam, zei hij altijd: "Hier lijken de ambtenaren op onze grote prefect Cuizi." En hij trok zich terug. Wat moet men van hem denken?De Meester antwoordde:— Hij was zuiver.Zizhang zei:— Is zijn deugd perfect?Confucius antwoordde:— Ik weet het niet; heeft hij de perfectie van de deugd bereikt?
季文子三思而后行。子闻之，曰：“再，斯可矣!”
V.19. Ji Wenzi dacht drie keer na voordat hij iets deed. De Meester, dit horend, zei:— Tweemaal is voldoende.
Noten: Ji Wenzi, genaamd Xingfu, was een groot prefect in de staat Lu. Voordat men iets doet, moet men nadenken, maar niet te veel. Na twee keer nadenken kan men een beslissing nemen. Een derde onderzoek brengt onbesuisde bedoelingen voort en verwarrt de ideeën in plaats van ze te verduidelijken. Het belangrijkste is om rechtvaardigheid als regel voor zijn handelingen te nemen.
子曰：“宁武子，邦有道，则知；邦无道，则愚。其知可及也；其愚不可及也。”
V.20. De Meester zei:— Ning Wuzu, toen de staat goed bestuurd werd, was hij voorzichtig, en toen de staat slecht bestuurd werd, was hij onvoorzichtig. Zijn voorzichtigheid kan worden nagebootst; zijn onvoorzichtigheid is boven alle nabootsing.
Noten: Ning Wuzu, genaamd Yu, was een groot prefect in de staat Wei. Volgens de commentatoren van de Chunqiu oefende hij deze functie uit onder prins Wen en onder prins Cheng. Prins Wen wist goed te regeren; onder zijn regering bracht Wuzu zich geen moeilijkheden in de weg. Hierin toonde hij een voorzichtigheid die kan worden geëvenaard. Prins Cheng regeerde zo slecht dat hij de soevereiniteit verloor. Wuzu nam zich de moeite om de fouten van de prins te repareren, met de meest volledige toewijding, de pijn en gevaren trotsend. De zaken waarin hij zich heeft geworpen waren allemaal van die aard dat voorzichtige en sluwe ambtenaren (die alleen met hun eigen belangen bezig zijn) zorgvuldig vermijden en niet bereid zijn om te ondernemen. Desondanks wist hij tot het einde toe zichzelf te behouden en zijn prins te dienen. Hierin is zijn onvoorzichtigheid boven alle nabootsing.
子在陈曰：“归与！归与！吾党之小子狂简，斐然成章，不知所以裁之。”
V.21. De Meester, die in de staat Chen was, zei:— Zal ik terugkeren? Zal ik terugkeren naar de staat Lu? De leerlingen die ik in mijn land had, hebben hoge aspiraties, wenden zich weinig toe aan gewone dingen en zijn opmerkelijk onderscheiden. Maar ze weten niet hoe ze deze goede kwaliteiten moeten regelen.
Noten: Confucius reisde door de verschillende staten, verspreidde overal zijn leer. Toen hij in de staat Chen was, ziende dat zijn leer niet werd beoefend, besloot hij een school op te richten, die hem zou overleven en zijn voorschriften aan toekomstige generaties zou overbrengen. Omdat hij geen leerlingen vond die altijd het juiste midden konden bewaren, dacht hij aan diegenen die hij in de staat Lu had achtergelaten, en die een iets lagere capaciteit hadden. Hij oordeelde dat mannen met hoge aspiraties vooruitgang konden maken op de weg van de deugd. Hij vreesde alleen dat ze te ver zouden gaan, van het recht pad zouden afwijken en in de fout zouden vallen. Daarom wilde hij terugkeren naar zijn land en hun overmatige ijver matigen.
子曰：“伯夷叔齐，不念旧恶，怨是用希。”
V.22. De Meester zei:— Boyi en Shuqi dachten niet aan de oude fouten van anderen; daarom hadden ze weinig vijanden.
子曰：“孰谓微生高直？或乞醢焉，乞诸其邻而与之。”
V.23. De Meester zei:— Wie kan nog de rechtvaardigheid van Weisheng Gao prijzen? Iemand vroeg hem om azijn, en hij vroeg het zelf aan een van zijn buren om het te geven.
子曰：“巧言令色，足恭，左丘明耻之，丘亦耻之。匿怨而友其人，左丘明耻之，丘亦耻之。”
V.24. De Meester zei:— Gebruik van een gestudeerde taal, een te samengesteld uiterlijk, overdreven tekenen van nederigheid, zou Zuo Qiuming hebben doen schamen; ik zou me ook schamen. Een man in het geheim haten en hem vriendelijk behandelen, zou Zuo Qiuming hebben doen schamen; ik zou me ook schamen.
颜渊季路侍，子曰：“盍各言尔志？”子路曰：“愿车马，衣轻裘，与朋友共，敝之而无憾。”颜渊曰：“愿无伐善，无施劳。”子路曰：“愿闻子之志。”子曰：“老者安之，朋友信之，少者怀之。”
V.25. De Meester zei tegen Yan Yuan en Zilu, die naast hem stonden:— Waarom zou je me niet vertellen wat elk van jullie wensen zou zijn?Zilu antwoordde:— Ik zou graag mijn wagens, paarden, lichte kleren en vachtkleding met mijn vrienden delen; en als mijn vrienden ze zouden beschadigen of verslechteren, zou ik daar geen spijt van hebben.Yan Yuan zei:— Ik zou graag geen goedheid van mezelf prijzen, noch mijn diensten overdreven.Zilu zei:— Meester, ik zou graag horen wat uw wens zou zijn.De Meester antwoordde:— Voorzien in de behoeften van de ouderen, verdienen het vertrouwen van mijn vrienden, en steunen de jongeren met liefde.
Noten: Zilu antwoordde: "Men moet met de hele wereld het gebruik van alle dingen in de wereld delen."
子曰：“已矣乎！吾未见能见其过而内自讼者也。”
V.26. De Meester zei:— Moet men dan verzaken aan het zien van een man die zijn fouten erkent en zichzelf in het geheim beschuldigt? Ik heb er nog nooit een gezien.
子曰：“十室之邑，必有忠信如丘者焉，不如丘之好学也。”
V.27. De Meester zei:— In een dorp van tien gezinnen, er moet zeker mensen zijn met een natuurlijke aanleg voor loyaliteit en oprechtheid, zoals ik; maar er is niemand die zo hard werkt als ik om deze deugden te kennen en te beoefenen.
Noten: Confucius, om de mensen aan te moedigen om deugd te cultiveren, zei: "Het is gemakkelijk om mensen te vinden met uitstekende natuurlijke aanleg; maar men hoort zelden van een man met perfecte deugden. Diegene die zich met al zijn krachten inspant om deugd te cultiveren, kan een zeer grote wijze worden. Diegene die zich niet inspant, zal nooit meer zijn dan een ongeleerde man en als een ruwe boer.
