Hoofdstuk 62 van het Laozi

A : Het woord 奥 ào heeft hier de betekenis van 藏 cáng « schuilplaats ». 李斯 Lǐ Sī, dezelfde betekenis. B : De 道 dào is natuurlijk subtil, het is onmogelijk om zijn naam uit te drukken, zijn vorm voor te stellen. Hij reikt tot in het oneindige, hij strekt zich zonder grenzen uit, hij omhult de hemel en de aarde in zijn oneindigheid.

Aliter. E : Het woord 奥 ào heeft de betekenis van 尊 zūn « eerbiedwaardig ». Binnenin een kamer, zegt E, heet de hoek aan de zuidwestzijde 奥 ào. In de oudheid, wanneer men een huis bouwde, plaatste men de deur dicht bij de oostzijde en niet in het midden. Toen was de hoek aan de zuidwestzijde het diepst en het donkerst; het was de plaats die altijd werd ingenomen door degene die een offer bracht, of de meest geëerde persoon in de familie.

Volgens deze uitleg zou men moeten vertalen: « de 道 dào is het meest eerbiedwaardige van alle wezens », maar de betekenis van eerbiedwaardig, die E geeft aan het woord 奥 ào, lijkt me niet voldoende gerechtvaardigd.

A : Het woord 宝 bǎo (vulgair « beschermen ») betekent hier 依 yī « steunen op ». E, dezelfde betekenis: « steunen op een ding om stabiliteit en rust te vinden ». Wanneer de deugdzame mens de 道 dào heeft verkregen, is het alsof hij een schat binnen zich draagt; en waar hij ook gaat, kan hij er enorm van profiteren.

E : De mens zonder 善 shàn heeft begonnen de 道 dào te verliezen. Wanneer hij eenmaal het ongeluk vreest en aan zijn redding denkt, als hij zijn steun kan vinden in de 道 dào, kan hij het ongeluk dat hem bedreigde veranderen in een duurzaam geluk. 老子 Lǎozǐ wil zeggen dat de 道 dào verspreid is in het universum, en dat de goeden en de slechten ervan kunnen profiteren.

E : Dit stuk gaat over de deugdzame mens. H : Het woord 市 shì (vulgair « markt, kopen ») betekent hier 利 lì « winst, voordeel brengen ». 欧阳修 Ōuyáng Xiū geeft het woord 市 shì zijn gebruikelijke betekenis: goede woorden, zegt hij, hebben veel charme, 可爱 kě'ài (letterlijk: « kunnen worden, verdienen om geliefd te zijn »); ze lijken op elegante voorwerpen, die kunnen worden, die verdienen om gekocht te worden.

De lezer zal opmerken dat deze vertaler het uitdrukking 可以 kěyǐ beschouwt als synoniem van het woord 可 kě, « kunnen », dat gewoonlijk aangeeft dat het volgende werkwoord in de passieve vorm moet worden genomen.

Sic H : 美言可以加人 měi yán kěyǐ jiā rén. E, dezelfde betekenis: mooie daden verdienen eer, door hen verheffen wij ons boven andere mensen.

Aliter : Het woord 加 jiā betekent « onderscheiden van »; door eerbare daden onderscheidt de mens zich van het gewone volk.

E : Als een mens gebreken heeft, volstaat het voor hem om zich te verbeteren om deugdzaam te worden. Daarom moet men hem niet verwerpen vanwege zijn gebreken. Als in de oudheid een keizer en drie ministers waren ingesteld, was dat precies om de slechte mensen te onderwijzen en te herstellen.

E : De uitdrukking 拱璧 gǒngbì betekent « ronde plaat van edelsteen (van vorm) die men met beide handen houdt ». B : Hoewel de drie ministers elk een plaat van edelsteen hebben, dat wil zeggen van jade (om hun gezicht te verbergen wanneer ze voor de heerser verschijnen); hoewel de keizer een span van vier dociele paarden heeft, is al dat niet genoeg om hen eerbiedwaardig te maken. De echte glorie bestaat uit het cultiveren van de 道 dào. C geeft de woorden 以先 yǐ xiān « voor » aan de handeling om de jadeplaat voor je gezicht te houden, zoals eerder vermeld, wanneer je voor de keizer staat.

E heeft zich voorgesteld dat het hier gaat om iemand « een kostbare plaat » of « vier paarden in span » aan te bieden, en heeft het woord 进 jìn, dat in de actieve vorm betekent « aanbieden, presenteren », vertaald als « geven ». Wanneer men iemand, zegt E, een kostbare plaat of vier paarden in span aanbiedt, wordt dit geschenk in de wereld beschouwd als de hoogste eer; maar het is beter om de 道 dào aan de mensen te geven (dat wil zeggen te onderwijzen). De 道 dào is zo eerbiedwaardig, dat de meest eerbiedwaardige dingen ter wereld niet met hem kunnen worden vergeleken.

A : De wijzen van de oudheid reisden niet ver om de 道 dào te zoeken; ze (H) keerden terug naar hun oorspronkelijke zuiverheid en vonden hem in zichzelf.

Ik heb A, B en verschillende andere edities gevolgd die 日 rì « dag » dragen, in plaats van 曰 yuē « zeggen ».

H : De wreedheden 桀 Jié en 纣 Zhòu waren keizer, en toch konden ze hun straf niet ontlopen. De vier schurken (genoemd 共工 Gònggōng, 驩兜 Huāndōu, 三苗 Sānmiao en 鲧 Gǔn) waren bekleed met de waardigheid van 三公 sān gōng : en toch konden ze een schandevolle dood niet ontlopen. Aan de andere kant, de oprechte 伊尹 Yī Yǐn bekeek de keizer 武王 Wǔwáng, de wijze 曹沬 Cáo Mèi behandelde de keizer met trots, en ze werden niet gestraft. Zien we daar niet dat zij die de 道 dào volgen, de straffen ontlopen? Als de mens maar één keer denkt aan het herwinnen van zijn oorspronkelijke zuiverheid, zullen al zijn misdaden onmiddellijk uitgewist worden; als hij de 道 dào zoekt, zal hij hem vinden, en zal hij ermee uitstijgen boven de corruptie van de wereld.