De Chinese grammatica is vrij eenvoudig: geen geslacht (mannelijk/vrouwelijk), geen meervoud (enkelvoud/meervoud), geen vervoeging – alle woorden zijn onveranderlijk. Daarom is de woordvolgorde erg belangrijk en volgt, zoals we later zullen zien, een logische volgorde (die vaak juist het tegenovergestelde is van die van ons). De context speelt een belangrijke rol, bijvoorbeeld om te weten of er over één of meerdere dingen wordt gesproken.
De eenvoudige zin in Mandarijn
In het Mandarijn wordt een eenvoudige zin opgebouwd volgens het volgende model:
Het werkwoord-achtige adjectief
Maar de eerste verrassing: 好 "goed gaan" is een zogenaamd werkwoord-achtig adjectief, wat betekent dat het adjectief "goed" al het werkwoord "zijn" of "gaan" in zich draagt. Je hoeft dus geen hulpwerkwoord toe te voegen aan adjectieven in het Chinees.
De bijzonderheid van deze werkwoord-achtige adjectieven (goed gaan, moe zijn, blij zijn, etc.) is dat ze in de bevestigende vorm een vergelijking impliceren. Zo is 我好， geen afgeronde zin en zou je het kunnen vertalen als "Ik ga goed, terwijl ... " ("jij gaat niet goed" bijvoorbeeld om de zin af te maken).
Om de vergelijking weg te nemen en een afgeronde zin te maken, moet je het bijwoord 很 toevoegen.
De zin "Ik ga goed" wordt dus: 我很好
Maar betekent deze zin dan "Ik ga goed" of "Ik ga heel goed"? In geschreven vorm is het verschil niet te maken, er is dus sprake van ambiguïteit. In gesproken taal betekent 很 wanneer het niet wordt benadrukt: "Ik ga goed."
Luister:
Als 很 wel wordt benadrukt, betekent het dan "Ik ga heel goed."
Luister:
Geen vervoeging
In het Chinees is er geen vervoeging:
我很好。 Ik ga goed.
你很好。 Jij gaat goed.
他很好。 Hij gaat goed.
De vragende zin
In het Mandarijn wordt een volledige vraag (of totale vraag) heel eenvoudig gevormd:
Voorbeeld: 你好吗？ Gaat het goed met je?
Opmerking:
- omdat het geen bevestigende zin is, impliceert het werkwoord-achtige adjectief (好 "goed gaan") geen vergelijking. Je hoeft dus geen 很 toe te voegen. Als je dat wel doet, betekent het dan: "Gaat het heel goed met je?" 你很好吗？
- in Chinese vragen vindt geen inversie van het onderwerp plaats. De structuur van de zin blijft hetzelfde: "onderwerp + werkwoord + voorwerp".
Het bijwoord 也
也 is een bijwoord dat "eveneens", "ook" betekent. Net als alle bijwoorden in het Chinees staat het voor het werkwoord of voor één of meer andere bijwoorden die voor een werkwoord staan. Dit is een algemene regel van de Chinese grammatica.
Voorbeeld: 我也很好。 Ik ga ook (heel) goed.
Zoals je in het voorbeeld ziet, heeft "ik ook" in het Nederlands geen werkwoord nodig, maar werkt het wel met een werkwoord in het Chinees. In het Chinees moet je het werkwoord altijd herhalen. 我也。 is onmogelijk. Waarom? Omdat in het Chinees een bijwoord altijd met een werkwoord functioneert.
Tot slot, als meerdere bijwoorden achter elkaar staan, staat 也 altijd vooraan:
你很不客气，他也很不客气。 Jij bent helemaal niet (heel niet) beleefd, hij ook.
Kleine opmerking: 也不 wordt in het Nederlands vertaald als "evenmin".
