Hoofdstuk 36 van het Laozi

Chinees tekst

jiāngzhīzhāngzhījiāngruòzhīqiángzhījiāngfèizhīxīngzhījiāngduózhīzhī
shìwèiwēimíng
róushènggāngruòshèngqiáng
tuōyuān
guóyǒushìrén

Vertaling

Wanneer een wezen op het punt staat om zich samen te trekken, (herken je) zeker dat het in de oorsprong uitbreiding heeft gehad.
Is het op het punt om te verzwakken, (herken je) zeker dat het in de oorsprong kracht had.
Is het op het punt om te vervallen, (herken je) zeker dat het in de oorsprong glorie had.
Is het op het punt om alles te verliezen, (herken je) zeker dat het in de oorsprong rijkelijk is bedacht.
Dit noemt men (een leer die zowel) verborgen als helder is.
Het zachte overwint het harde; het zwakke overwint het sterke.
De vis moet de diepten niet verlaten; het scherpe wapen van het rijk mag niet aan het volk getoond worden.

Notities

Het woord (vulgo inademen) betekent hier « zich samen trekken, samenkrimpen »; zhāng betekent « zich uitbreiden, vergroten ».

Het woord (vulgo stevig) betekent hier « vanaf het begin ». — Zie mijn vertaling van 孟子 Mèngzǐ, I, 90, 2; II, 84, 6.

Als je een wezen ziet dat vanaf zijn geboorte extreem ontwikkeld is, herken je aan dit teken dat hij zal verkleinen. Als je hem zijn kracht laat tonen, herken je dat hij zal verzwakken. Als je hem, vanaf zijn geboorte, in een bloeiende toestand ziet, herken je dat hij zal vervallen, enzovoort.

Hoewel deze principes evident zijn (voor de wijze), zijn ze in werkelijkheid abstract en alsof ze verborgen zijn (voor de gewone mens die niet in staat is om dergelijke gevolgen te trekken uit de schijnbare toestand van dingen of wezens).

Als de meest bloeiende dingen vervallen, enzovoort, is het duidelijk dat zachte dingen harde dingen kunnen overwinnen (zie hoofdstuk LXXVIII), en dat zwakke dingen sterke dingen kunnen overwinnen. Hardheid en kracht zijn de weg die leidt tot gevaar en dood; zachtheid en zwakte zijn de weg naar vrede en redding. Kan de heerser van een rijk zich beroepen op zijn macht en kracht? Als de vis zich kan verbergen in de diepten van het water, behoudt hij zijn leven. Hij mag zich niet aan gewelddadige bewegingen overgeven en zich op het land werpen; want hij komt in de macht van de mens en zal niet lang overleven. Maar wanneer de vis (die de visser had gevangen) het harde element (het land) verlaat en het zachte element (het water) bezit, kan niemand hem meer beheersen. Op dezelfde manier, als een rijk de zwakte kan behouden (dat wil zeggen zich zwak tonen terwijl het machtig is), blijft het constant in vrede. Het mag zich niet verheugen in zijn macht en kracht (volgens 王弼 Wáng Bì betekent de uitdrukking « scherpe wapen van het rijk » macht, autoriteit), noch dit aan het hele rijk tonen. Anders zal zijn macht opraken, zal zijn kracht afnemen, en kan hij zijn staten niet behouden.

Normaal gesproken betekenen de woorden « hij kan », en tonen aan dat het volgende werkwoord actief is; maar hier moet men het woord (vulgo gebruiken) beschouwen als synoniem van het woord jiāng (vatten) in moderne stijl, wanneer het de accusatief aangeeft, en construeren alsof er staat: jiāng guó zhī shì rén « Het is niet nodig (letterlijk) het scherpe wapen van het rijk (het) aan de mensen te tonen », dat wil zeggen het is niet nodig het scherpe wapen van het rijk aan de mensen te tonen.

De commentator 李士谦 Lǐ Shìqiān heeft deze constructie aangenomen: 国之利器不可以示人 guó zhī lì qì bù kě yǐ shì rén; 以示人 yǐ shì rén, alsof er stond 将示人 jiāng shì rén (si capiens illud, ostendas hominibus, id est, si illud ostendas hominibus), als je het aan de mensen toont, dan, enzovoort. Deze constructie komt ook voor in 王弼 Wáng Bì en verschillende andere commentaren.