Hoofdstuk 65 van het Laozi

In dit hoofdstuk worden de woorden 明 míng (verlichting, voorzichtigheid) in slechte zin gebruikt, en de woorden 愚 yú (simpliciteit, onwetendheid) in goede zin. E : De voorzichtigheid en de scherpte zijn de bron van hypocrisie en koude (gevoelens). In de oudheid gebruikten die zich uitmuntten in het beoefenen van de Tao het niet (zoals Sou-tseu-yeou zegt) om het volk te verlichten, om hun voorzichtigheid en scherpte te ontwikkelen. Ze gebruikten het juist om hen simpel en beperkt te maken, zodat (A) ze zich niet zouden wagen aan list en bedrog.

E : Wanneer het volk zijn natuurlijke eenvoud en oprechtheid nog niet heeft verloren, is het gemakkelijk om hen te onderwijzen en te bekeren; wanneer de oprechtheid van hun gevoelens nog niet is aangetast, is het gemakkelijk om hen te laten gehoorzamen aan verboden en wetten. Maar zodra ze veel voorzichtigheid hebben verworven, verdwijnt hun zuiverheid en eenvoud, terwijl list en hypocrisie in hen dagelijks toenemen. Als je hen de Tao wilt leren en hen een rechtvaardig en regelmatig gedrag wilt laten aannemen, zul je grote moeilijkheden ondervinden. Precies daarom bestudeerden de wijzen van de oudheid zich om het volk simpel en onwetend te maken, in plaats van hen verlichting te geven.

E : Als de vorst de voorzichtigheid gebruikt om het rijk te besturen, zal het volk beïnvloed worden door zijn voorbeeld; hij zal proberen voorzichtig te worden en zich wagen aan leugens en bedrog. Op die manier heeft de vorst het ongeluk van het rijk veroorzaakt.

E : Als de vorst de voorzichtigheid niet gebruikt om het rijk te besturen, zal het volk beïnvloed worden door zijn voorbeeld en zal het proberen simpel en zuiver te worden. De eenvoud en oprechtheid van het volk zullen het geluk van het rijk brengen.

Het volk is moeilijk te besturen, zegt Wang-fou-sse, omdat het te veel scherpsinnigheid heeft; het moet onwetend en vrij van verlangens worden. Maar als je het volk leidt met voorzichtigheid en list, zodra hun slechte neigingen zijn gewekt, moet je nog steeds vaardigheid en kunstigheid gebruiken om de hypocrisie van het volk te onderdrukken. Het volk zal de obstakels waartegen het wordt gezet opmerken en er onmiddellijk aan ontsnappen. Het zal alleen maar geheimzinnige strategieën vormen, en dan zullen leugens en hypocrisie dagelijks toenemen. Daarom zegt Lao-tseu: Die het rijk bestuurd met voorzichtigheid, is de vloek van het rijk.

A : De uitdrukking 两者 liǎng zhě, "deze twee dingen", verwijst hier naar voorzichtigheid en het ontbreken van voorzichtigheid. Het moet weten dat voorzichtigheid een vloek is, en dat het ontbreken of het niet-gebruik van voorzichtigheid een bron van geluk kan worden.

E : Wanneer gewone mensen over het bestuur van het rijk praten, denken ze dat het goed bestuurd wordt wanneer de vorst gebruik maakt van voorzichtigheid, en dat, door gebrek aan voorzichtigheid, het in wanorde valt. Zo redeneren is niet weten hoe je de echte wetenschap moet kiezen en onbekwaam zijn om de mensen goed te besturen. Daarom is diegene die de voor- en nadelen van deze twee dingen (d.w.z. de voordelen van het niet-gebruik van voorzichtigheid en de nadelen van het gebruik ervan) kan kennen, in staat om het voorbeeld van het rijk te worden.

Letterlijk: "het model kennen", d.w.z. wat ervoor zorgt dat je het voorbeeld bent (van het rijk). E : Gewone mensen waarderen alleen het gebruik van voorzichtigheid om goed te besturen, maar de Heilige waardeert juist het niet-gebruik van voorzichtigheid om goed te besturen. Daarom zegt Lao-tseu dat de 玄德 xuán dé diep, oneindig is en tegenovergesteld aan de schepselen, d.w.z. dat het het tegenovergestelde zoekt van wat de schepselen prettig vinden.

A : De uitdrukking 玄德 xuán dé betekent "hemelse deugd". Aliter H : De uitdrukking 玄德 xuán dé betekent een deugd die zo subtil is, dat de mensen het niet kunnen begrijpen.

Liu-kie-fou : Het woord 远 yuǎn (vulgair "veraf") betekent 不可量 bù kě liàng "onmeetbaar".

Liu-kie-fou : Wat ik waardeer, is de deugd; wat de mensen waarderen, is de voorzichtigheid. De deugd en de voorzichtigheid staan tegenover elkaar; de gehoorzaamheid (deze vertaler behoudt voor 顺 shùn zijn gebruikelijke betekenis) die je krijgt door te besturen met voorzichtigheid, is gemiddeld en beperkt; de gehoorzaamheid die je krijgt door deugd, is universeel.

E : Elke keer dat het rijk in grote wanorde verkeert, moet je dat aan de liefde voor voorzichtigheid toeschrijven. Maar zodra een vorst geen gebruik maakt van voorzichtigheid, bereikt hij een algemene vrede.

Ibidem : Het woord 顺 shùn (vulgair "gehoorzamen, gehoorzaamheid, onderwerping") heeft hier de betekenis van 治 zhì "de staat van wat goed bestuurd wordt, de vrede".

De woorden 然后 rán hòu "daarna", betekenen "nadat je deze deugd hebt verworven".