Hoofdstuk 79 van het Laozi

刘骏 Liú Jùn : Die geen deugd hebben, behandel ik als deugdzame mensen, en zo worden ze deugdzame mensen. (Zie hoofdstuk XLIX, noot 393.) Als je grote vijandigheden onder mensen wilt kalmeren, zullen ze noodzakelijkerwijs een rest van vijandigheid behouden; hoe zouden ze dan deugdzaam kunnen worden? Het is beter, zegt 李斯 Lǐ Sī, onverschillig te blijven ten opzichte van de schepselen, en (C) zowel het goed dat wij aan hen hebben gedaan als het kwaad dat ze ons hebben aangedaan te vergeten. Laat ons diegene imiteren die het linkerdeel van het contract vasthoudt en niets van anderen eist.

苏辙 Sū Zhé : Vijandigheden ontstaan uit illusie, illusie komt voort uit onze natuur. Diegene die zijn natuur kent (en die in zuiverheid behoudt) heeft geen illusies; hoe zou hij dan onderhevig zijn aan vijandigheid? Nu weten de mensen niet hoe ze de wortel (van vijandigheden) moeten uitroeien en ze proberen alleen de oppervlakte (letterlijk: "de takken") te kalmeren; daarom, hoewel ze buitenlijk rustig zijn, worden ze nooit van binnenuit vergeten.

B : Deze vergelijking is bedoeld om aan te tonen dat de perfect eerlijke mens geen geschillen heeft met anderen. Hij laat hen hun natuur volgen en prikkelt hun vijandigheid niet aan; hij geeft iedereen wat ze willen en eist niets van niemand.

欧阳修 Ōuyáng Xiū, H, enz. Het woord 契 qì betekent "een houten tablet die in twee delen kon worden gedeeld. Er werden allerlei overeenkomsten op geschreven, ofwel om te kopen, ofwel om te geven of te lenen". Degene van de contractanten die het object van het contract moest geven, hield het linkerdeel van deze tablet vast, en degene die het moest komen opeisen nam het rechterdeel. (Dit is wat E bedoelt door te zeggen: 左契 zuǒ qì "Het linkerdeel van het contract dient om te geven, het rechterdeel dient om te eisen, d.w.z. om op te eisen.") Wanneer deze laatste verscheen met het rechterdeel van het contract in zijn hand, bracht degene met het linkerdeel ze samen, en na het controleren van de overeenkomstige lijnen van de tekst en de overeenkomst van de tandjes van de twee delen van de tablet (ze moesten aan elkaar passen zoals de vormen van bakkers, en de letters die erop gegraveerd waren moesten overeenkomen zoals die van een bankbiljet dat je bij de stam vergeleekt), gaf hij het object dat werd geëist zonder enige moeite, en zonder het minste twijfel te tonen over de rechten en de oprechtheid van de aanvrager.

Wanneer gezegd wordt dat de Heilige het linkerdeel van het contract vasthoudt, wordt bedoeld dat hij niets van niemand eist, en dat hij wacht tot anderen zelf komen vragen wat ze van hem willen.

Ik geloof, samen met 欧阳修 Ōuyáng Xiū, dat we 左 zuǒ "links" (lævus) moeten onderstellen na 司 sī (vulgo "voorzitten aan"); letterlijk "die de deugd heeft voorzit (het linkerdeel) van de tablet 契 qì", d.w.z.: "diegene met deugd houdt het linkerdeel van het contract vast".

E : Laozi wil zeggen dat de Heilige zich beperkt tot het geven aan mensen en niets van zijn goedheden eist. Wanneer hij hen goed doet, vergeet hij het; dan vergeten de mensen ook de vijandigheid die ze tegen hem kunnen hebben.

De woorden: "hij houdt het linkerdeel van het contract vast", zijn het equivalent van deze: "hij is bereid om te geven, hij denkt aan geven".

Letterlijk: hij voorzit over de belasting 彻 chè, d.w.z.: "hij lijkt op diegene die de belasting 彻 chè heft". Het woord 彻 chè duidde een soort belasting aan, die vaker 彻法 chè fǎ (E) werd genoemd, die was ingesteld onder de dynastie van de 周 Zhōu.

E : De keizer gaf het volk gronden genaamd 公田 gōngtián (die acht gezinnen gezamenlijk bewerkten en waarvan ze de opbrengsten gelijk verdeelden), en hij eiste een belasting die gelijk was aan het tiende deel van hun inkomen. Het verschilde sterk van diegene die het linkerdeel van het contract vasthoudt (en die bereid is om te geven). Diegene met deugd houdt het linkerdeel van het contract vast (zoals 欧阳修 Ōuyáng Xiū zegt) d.w.z. dat hij zich beperkt tot het geven aan mensen en niets van hen eist.

Diegene die zonder deugd is, voorzit over de belasting 彻 chè, d.w.z.: lijkt op diegene die de belasting 彻 chè heft. Hoewel hij aan mensen geeft (de keizer gaf het volk gronden), mist hij nooit om veel van hen te nemen (de keizer eiste het tiende deel van het inkomen van deze gronden).

De voorgaande details tonen de lezer waarom ik de woorden "hij houdt het linkerdeel van het contract vast" heb vertaald als: hij denkt aan geven, en de woorden "hij voorzit over de belasting 彻 chè" als: hij denkt aan vragen. Een letterlijke vertaling van de uitdrukkingen 司契 sī qì "voorzitten over het contract" en 司彻 sī chè "voorzitten over de belasting 彻 chè" zou onbegrijpelijk zijn. Ik moest in mijn vertaling het equivalent geven, zoals de commentatoren in hun paraphrase hebben gedaan, terwijl ik me reserveer om, zoals hierboven is gezien, de eigenlijke betekenis van de woorden 契 qì "contract" en 彻 chè "soort belasting" te verklaren die hier in een figuurlijke zin worden gebruikt.

E : De deugdzame mens beperkt zich tot het geven aan mensen en eist of vraagt niets van hen. Hoewel hij niets van de mensen neemt, geeft de hemel hem constant, d.w.z. hij verrijkt hem constant met zijn gaven.